Bệnh đậu mùa là bệnh truyền nhiễm cấp tính với các triệu chứng nguy hiểm: Sốt cao 40 độ, mệt lả người, đau lưng,… khi không được cách ly và chuyên sóc y tế kịp thời, bệnh sẽ lây lan cấp tốc và diễn tiến nặng dẫn đến nguy cơ tiềm ẩn tử vong rất cao.

Bạn đang xem: Bệnh đậu mùa trong lịch sử

*


Đậu mùa là dịch gì?

Bệnh đậu mùa (Variola) là bệnh truyền nhiễm vị virus variola tạo ra, với đặc điểm sốt, phát ban và tỷ lệ tử vong cao. Khi virus tấn công vào cơ thể, chúng ủ bệnh trung bình từ 7 – 17 ngày. Thông thường, khoảng 10 – 14 ngày sau khi nhiễm virus, bệnh lộ diện các triệu chứng đầu tiên như: Đột ngột sốt cao đến 40 độ C, nhức đầu, đau sống lưng dữ dội, mệt mỏi rã rời, ói mửa,… 

Sau đó, những nốt ban xuất hiện trên mặt, bàn tay, cẳng tay và lan khắp cơ thể. Chỉ trong một – 2 ngày, các nốt phát ban phát triển thành các hạt mụn nước nhỏ, ban đầu chứa đầy dịch trong và chuyển thành mủ. Các nốt mụn nước có thể phát triển trong màng nhầy của mũi, miệng. Khoảng 8 – 9 ngày, các hạt mụn nước đóng vẩy rồi rụng, để lại sẹo tròn và sâu.

Bệnh đậu mùa xuất hiện vào khoảng 10.000 năm trước Công nguyên với chứng tích rất nhiều vết nhọt mủ trên xác ướp của Pharaon Ramses V thời Ai Cập cổ đại. Vào những năm cuối thế kỷ 18, căn bệnh này đã khiến khoảng chừng 400.000 ngườichâu Âu tử vong mỗi năm, trong đó rộng 80% trẻ em. Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), vào khoảng thời gian 1976, toàn cầu có đến 15 triệu người nhiễm bệnh đậu mùa, trong các số đó có 2 triệu người tử vong. Năm 1979, thế giới đã đẩy lùi dịch bệnh đậu mùa, lưu lại một một trong những thành tựu béo phệ nhất của y học hiện đại. (1)


*

Bản vẽ hẳn nhiên trong Quyển XII của cục luật Florentine vắt kỷ 16 cho biết thêm người Nahuatl tại khu vực miền trung Mexico bị bệnh đậu mùa vị lây từ đội quân xâm lược Tây Ban Nha.


Phân loại bệnh dịch đậu mùa

Bệnh đậu mùa có 2 thể dịch tễ học lâm sàng: bệnh dịch đậu mùa dịu (alastrim) và bệnh dịch đậu mùa nặng trĩu (smallpox). Tuy nhiên, ví như chỉ dựa vào triệu chứng bệnh không thể phân biệt bệnh đậu mùa nhẹ hay dịch đậu mùa nặng. Các kỹ thuật chẩn đoán phân tử văn minh mới có chức năng phân biệt thân hai chủng variola. (2)

1. Căn bệnh đậu mùa nặng trĩu (smallpox)

Bệnh đậu mùa thể nặng (smallpox) do chủng vi khuẩn Variola major khiến ra, cùng với tỷ lệ tử vong cao. Người không tiêm vắc xin phòng căn bệnh đậu mùa có nguy cơ tử vong lên đến 40%, thường xuyên trong khoảng thời hạn từ từ bỏ ngày thứ 2 đến tuần thứ 2 của bệnh. Khoảng 3% người bệnh trải qua các triệu chứng nặng: kiệt sức, chảy máu dưới da, niêm mạc, tử cung… Đặc biệt, phụ nữ có thai bị đậu mùa thể nặng có nguy cơ tiềm ẩn tử vong cao. Vị đó, mẹ bầu cần hạn chế tiếp xúc ở nơi đông người, du lịch đến vùng có dịch và luôn luôn đảm bảo chế độ nạp năng lượng đầy đủ dinh dưỡng để nâng cao miễn dịch cơ thể, bảo vệ mẹ và em bé.

2. Dịch đậu mùa vơi (alastrim)

Chủng virus Variola Minor có cách gọi khác là Variola alastrim và là một loại virus khác tạo ra bệnh đậu mùa thể nhẹ. Vi khuẩn Variola Minor tấn công gây ra phát ban ở mặt, rồi lăn ra tay, toàn thân và chân (phổ biến hơn ở vùng mặt). Tương tự với bệnh đậu mùa nặng, bệnh đậu mùa nhẹ cũng có các biểu hiện khởi phát cấp tính như sốt, đau đầu, đau lưng. Tuy nhiên, bệnh đậu mùa nhẹ thường gây ra tổn mến bề ngoài và mau lành hơn. Bệnh đậu mùa nhẹ gây ra tỷ lệ tử vong dưới 1%.

Triệu chứng dịch đậu mùa

Bệnh đậu mùa có nhiều thể lâm sàng, gồm: Thể nhẹ, thể thông thường, thể ác tính, thể xuất huyết với triệu chứng và mức độ nghiêm trọng khác nhau. (3)

1. Đậu mùa thể nhẹ

Bệnh đậu mùa thể nhẹ có các triệu chứng ít nghiêm trọng, người bệnh hiếm lúc bị xuất huyết, thường gặp ở người bệnh đã được tiêm ngừa. Khi nhiễm, người bệnh có sốt tuy nhiên không phát ban. Người bệnh ít có khả năng lây lan cho người khác tuy nhiên vẫn đề nghị thực hiện tốt các biện pháp cách ly. Tuy nhiên, nhiều trường hợp vẫn bị trở nặng, do đó, người dân nên nâng cao cảnh giác, thực hiện tốt cách ly và đến bệnh viện để được bác sĩ theo dõi sức khỏe.

2. Đậu mùa thể thông thường

Với bệnh đậu mùa thể thông thường, thời gian ủ bệnh khoảng 10 – 14 ngày (trung bình 7 – 19 ngày). Bệnh đặc trưng với triệu chứng sốt cao đột ngột, đau đầu dữ dội, tiêu chảy, đau lưng, mệt mỏi,… sau khi tổn yêu quý màng nhầy (enanthem), khoảng 24 giờ, cơ thể bị phát ban ở mặt, tiếp nối đến tay, chân. Các nốt ban tiến triển thành nhọt chứa dịch từ thời điểm ngày thứ 4 – 5 cùng chứa mủ vào ngày thứ 7. Trong giai đoạn mụn mủ, tình trạng sốt có thể tái phát cả ngày lẫn tối đi kèm với triệu chứng nhức đầu, mê sảng, mạch nhanh, huyết áp thấp,…

3. Đậu mùa ác tính

Có khoảng 5 đến 10% số người nhiễm đậu mùa xuất hiện biến thể ác tính. Người bệnh xuất hiện các triệu chứng sốt cao, nhức đầu, mệt mỏi, đau bụng, ói mửa. Các nốt phát ban xuất hiện và lan đến niêm mạc vùng hầu, họng khiến lở loét nghiêm trọng, người bệnh ko thể ăn uống bắt buộc sức khỏe càng suy giảm. Ở vùng mặt, chân, tay, các nốt phát ban phát triển thành mụn nước, sau đó thành mụn mủ, tròn, căng, tổn yêu mến sâu vào domain authority và niêm mạc. Vì vậy, khi các mụn mủ đóng vẩy và tróc ra sẽ để lại sẹo sâu. Với thể đậu mùa ác tính, việc can thiệp y tế chậm trễ sẽ khiến bệnh nhân tử vong nhanh chóng. 

4. Đậu mùa xuất huyết

Đậu mùa xuất huyết là tình trạng các tổn mến ở da và niêm mạc bị xuất huyết, khiến tử vong trong vòng 5 – 6 ngày phát bệnh. Thể đậu mùa xuất huyết có các triệu chứng nghiêm trọng như: Suy tim, chảy máu, ức chế tủy xương,…; thậm chí người bệnh có nguy hại cao tử vong chỉ trong 3 – 4 ngày. Đồng thời, trong quá trình mắc bệnh, người bệnh có thể bị nhiễm các loại vi khuẩn khác bên trên nền sức khỏe yếu, hệ miễn dịch suy giảm. Điều này khiến thể đậu mùa xuất huyết triến triển nhanh, gây nguy cơ tử vong cao hơn.

Nguyên nhân dịch đậu mùa

Bệnh đậu mùa vì chưng virus variola khiến ra. Variola vi khuẩn thuộc loài Orthopoxvirus, có dạng hình chữ nhật kích thước khoảng chừng 280 – 320 nm x 200 – 250 nm. Virus đậu mùa có khả năng tồn tại ở môi trường bên ngoài đến nhiều tháng, đặc biệt vào điều kiện thời tiết lạnh, khô. Vi khuẩn thường lây truyền trực tiếp từ người thanh lịch người thông qua giọt bắn lúc người nhiễm bệnh ho, hắt hơi, nói chuyện. Một số ít trường hợp virut variola lây xa hơn trải qua hệ thống thông gió trong một tòa nhà, khiến những người sinh sống ở đây bị nhiễm bệnh. Thậm chí, vi khuẩn variola bám lên quần áo và khiến những người tiếp xúc nhiễm bệnh. (4)


*

Nhân viên y tế dùng kính hiển vi điện tử để tìm virut hoặc nuôi cấy virus từ mẫu bệnh phẩm được lấy từ tổn mến da.


Ai là tín đồ dễ mắc bệnh dịch đậu mùa?

Bệnh đậu mùa là bệnh truyền nhiễm cấp tính, tác động lên mọi người ở mọi lứa tuổi, đặc biệt là:

Trẻ em, bầu phụ, phụ nữ đã cho bé bú. Những người mắc các tình trạng rối loạn về da như chàm, vẩy nến, tổ đỉa. Người có hệ miễn dịch suy yếu bởi vì dùng thuốc corticoid liều cao vào thời gian dài, ung thư, người nhiễm HIV,…

Biến chứng căn bệnh đậu mùa

Bệnh đậu mùa là bệnh nguy hiểm, nếu ko được theo dõi sức khỏe kỹ lưỡng, bệnh có nguy cơ tiềm ẩn diễn tiến nặng, tín đồ bệnh tử vong nhanh chóng. Đặc biệt, các tình trạng nặng thường xảy ra ở phụ nữ có thai và người suy giảm miễn dịch.

Người bệnh sau thời điểm khỏi căn bệnh đậu mùa thường có những vết sẹo tròn, sâu ở vùng mặt, tay, chân. Nhiều bệnh nhân sau thời điểm khỏi bệnh đậu mùa đã bị mù. Ngoài ra, bệnh đậu mùa còn tạo ra các biến chứng khác, như:

nhiễm khuẩn trang bị phát trên domain authority với triệu chứng ngứa, lở loét,… phải điều trị bằng kháng sinh dạng thuốc mỡ, thuốc viên hoặc dung dịch theo chỉ định của bác sĩ. Viêm giác mạc và loét mạc dẫn đến mù lòa, ảnh hưởng đến suốt cuộc đời người bệnh. Viêm khớp vị virus và viêm tủy xương. Viêm phổi vì chưng vi khuẩn. Viêm tinh hoàn. Viêm não.

Cách chẩn đoán căn bệnh đậu mùa

1. Chẩn đoán lâm sàng

Một ca bệnh đậu mùa thường có các triệu chứng lâm sàng như: sốt cao 40 độ C, đau đầu, mệt mỏi, kiệt sức, nhức lưng,… Nhiều trường hợp người bệnh bị nhức bụng, môn mửa. Lúc phát hiện các triệu chứng trên, bạn bệnh cấp tốc chóng đến bệnh viện để được phát hiện, chẩn đoán dịch sớm. Khi khám bệnh, bác sĩ sẽ hỏi bạn thêm về các tin tức lịch sử di chuyển, bệnh sử, yếu tố dịch tễ,… từ đó chỉ định xét nghiệm khẳng định và điều trị triệu chứng, siêng sóc y tế, cách ly kịp thời để tránh lây truyền dịch bệnh.

Xem thêm: Cách Sử Dụng Tủ Bảo Quản Bia Hơi Loại Nước Có Tháp Rót Cho Nhà Hàng

2. Xét nghiệm

Xét nghiệm phản ứng chuỗi polymerase (PCR) của DNA variola vào mẫu bệnh phẩm (trong nước hoặc mụn mủ) để chấn đoán bệnh đậu mùa. Ngoài ra, nhân viên y tế sẽ dùng kính hiển vi điện tử để tìm virus hoặc nuôi cấy vi khuẩn từ mẫu bệnh phẩm được lấy từ tổn yêu thương da, sau đó tiếp tục xét nghiệm PCR khẳng định. Giữ ý, xét nghiệm bệnh đậu mùa có nguy cơ cho kết quả dương tính giả khá cao phải chỉ thực hiện đối với các ca nghi ngờ bệnh đậu mùa như: Tiếp xúc với người nhiễm bệnh, sốt,… 

3. Chẩn đoán phân biệt

Bệnh đậu mùa thường dễ nhầm lẫn với bệnh thủy đậu (varicella), bệnh đậu mùa khỉ. Tuy nhiên, mỗi bệnh đều có các triệu chứng khác nhau. Bệnh thủy đậu phổ biến hơn, gây tổn mến ở các giai đoạn phát triển khác nhau (ủ bệnh, khởi phát, toàn phát, hồi phục). Trong khi,bệnh đậu mùa sau thời điểm ủ bệnh, các tổn yêu quý có hình thái giống nhau (phát ban tiến triển thành mụn mủ và đóng mài, khô, rụng và để lại sẹo). Với bệnh đậu mùa khỉ, người bệnh có nổi hạch ở cổ và bẹn, tỉ lệ người mắc và tử vong ít hơn.

Cách điều trị bệnh đậu mùa

Hiện nay chưa có thuốc đặc trị bệnh đậu mùa, vì đó các bác sĩ sẽ điều trị triệu chứng, cân bằng nước và điện giải, theo dõi các biến chứng nhiễm trùng, dùng kháng sinh chống bội nhiễm. Nguyên tắc của việc điều trị là ko được để mụn bị vỡ, trong thời kỳ khởi phát và phát ban, người bệnh được dùng thuốc sát khuẩn nhẹ đến vùng mắt, mũi, họng.


*

Người bệnh nên nạp năng lượng uống đầy đủ chất dinh dưỡng và uống nhiều nước để sớm đẩy lùi bệnh đậu mùa.


Bên cạnh đó, người bệnh được dùng thuốc kháng virut đậu mùa tecovirimat đã làm được FDA chấp thuận vào thời điểm năm 2018, vào thời gian 14 ngày. Bên cạnh tác dụng kháng virus, thuốc có thể gây nên tác dụng phụ như nhức đầu, bi thiết nôn, nhức bụng. Liều dùng thuốc được khuyến cáo như sau:

Người có cân nặng nặng từ 40kg trở lên uống 2 lần mỗi ngày, mỗi lần 600mg Bệnh nhi có cân nặng nặng từ 25 đến 40kg, dùng 2 lần mỗi ngày, mỗi lần uống 400mg Trẻ em có cân nặng nặng từ 13 đến 25 kg, uống 2 lần mỗi ngày, mỗi lần uống 200mg Trẻ em có cân nặng dưới 13kg: ko được khuyến nghị sử dụng

Ngoài ra, người bệnh còn được dùng thuốc Brincidofovir – một loại thuốc điều trị nhiễm trùng đậu mùa và các biến chứng. Thuốc có thể gây ra tác dụng phụ như nhức đầu, bi thảm nôn, đau bụng. Liều dùng được khuyến cáo như sau:

Người có cân nặng từ 48kg trở lên: dùng 200mg mỗi tuần một lần Người có cân nặng từ 10kg đến dưới 48kg: dùng 4 mg/kg, mỗi tuần uống hai liều Người có cân nặng nặng dưới 10kg: dùng 6 mg/kg, mỗi tuần uống 1 lần

Trong quá trình điều trị, người bệnh phải được cách ly tại phòng riêng, thoáng khí, có ánh nắng mặt trời, hạn chế tối nhiều tiếp xúc với nhiều người đến lúc các vết mụn nước khô và đóng vảy hoàn toàn. Đồng thời, người bệnh yêu cầu mặc quần áo rộng, mỏng, tắm bằng nước ấm, ko được dùng thông thường đồ cá nhân (khăn, ly, chén, muỗng, đũa) nhằm tránh nhiễm dịch bệnh.

Khi mắc bệnh đậu mùa, người bệnh thường không muốn ăn uống uống. Tuy nhiên, chế độ dinh dưỡng tốt sẽ giúp bạn đẩy lùi bệnh cấp tốc chóng hơn. Vì vậy, bạn nên ăn các thức ăn mềm lỏng, thường xuyên uống nước cam, ăn uống trái cây, uống nhiều nước,… để cung cấp đủ dưỡng chất, vitamin, tăng cường sức đề kháng.

Phòng ngừa dịch đậu mùa

Bệnh đậu mùa có tốc độ lây lan khá nhanh, nhiễm bệnh với triệu chứng nặng, có nguy cơ tiềm ẩn tử vong. Nhiều trường hợp dù khỏi bệnh nhưng cơ thể, gương mặt xuất hiện đưa ra chít các vết sẹo tròn, sâu, ảnh hưởng lớn đến thẩm mỹ. Hơn nữa, virus khiến bệnh đậu mùa tồn tại đến vài tháng ở môi trường mặt ngoài, chỉ cần tiếp xúc với áo quần có virut cũng khiến nhỏ người dễ mắc bệnh.

Thực hiện tốt vệ sinh cá nhân, thường xuyên chế độ ăn uống đầy đủ dinh dưỡng để có hệ miễn dịch khỏe mạnh sẽ giúp tín đồ bệnh giảm được nguy cơ tiềm ẩn mắc bệnh đậu mùa.

Khi tiếp xúc không an toàn (không với khẩu trang, găng tay tay) với nguồn bệnh, người bệnh nên tiêm vắc xin trong khoảng 3 – 4 ngày để giảm nguy cơ tiềm ẩn bệnh diễn tiến nặng hoặc phòng chặn bệnh lây lan, hạn chế diễn tiến xấu của bệnh đậu mùa. Đồng thời, bạn bênh nên tự cách ly ở phòng riêng rẽ để tránh lây nhiễm dịch bệnh và báo với cơ sở y tế địa phương.

Khi cơ thể xuất hiện các nốt phát ban, mụn nước, mụn mủ, tín đồ bệnh phải mang khẩu trang, bít tất tay tay, áo choàng,… đến bệnh viện để được chăm sóc, điều trị. Trong trường hợp chuyển viện, người bệnh dùng khẩu trang y tế bịt mũi miệng, giảm tối đa nguy cơ lây lan dịch bệnh. Trường hợp dịch đậu mùa bùng phát, những người mắc bệnh sẽ được cách ly để kiểm soát vi khuẩn lây lan.

Với mục tiêu đáp ứng nhu cầu khám chữa bệnh ngày càng cao của cộng đồng: Thăm khám chi tiết – Chẩn đoán đúng chuẩn – Điều trị kịp thời, khối hệ thống Bệnh viện Đa khoa trung ương Anh đã trang bị trang thiết bị hiện đại bậc nhất, hệ thống kiểm soát chất lượng nội bộ theo tiêu chuẩn các quốc gia có nền y học phát triển mạnh. Trung tâm Xét nghiệm, BVĐK trọng tâm Anh tp.hcm được xây dựng khang trang, bố trí hệ thống trang thiết bị văn minh và đồng bộ, đạt tiêu chuẩn an ninh sinh học cấp cho 2. Các dịch vụ xét nghiệm được thực hiện bằng hệ thống trang thiết bị, thiết bị móc tiến bộ nhất vậy giới:

Hệ thống máy Sysmex XN1000: Giúp Trung trọng điểm Xét xghiệm, khám đa khoa Đa khoa trọng điểm Anh tp.hcm thực hiện được toàn bộ các xét nghiệm huyết học từ thường quy đến chuyên sâu. Ưu điểm nhấn của khối hệ thống máy này đó là sàng lọc nhanh những bất thường xuất hiện thêm ở quy trình sản xuất hồng cầu, góp thêm phần chẩn đoán với phân biệt chính xác các vì sao bệnh lý, tự đó có hướng điều trị hiệu quả. Hệ thống máy Hóa sinh – miễn dịch Roche Cobas 6000 là khối hệ thống xét nghiệm tân tiến nhất tại vn do hãng Roche (Thụy Sĩ) cung cấp, có tác dụng phân tích trả toàn tự động với hiệu suất cao, rút ngắn thời hạn thực hiện những xét nghiệm, nhanh gồm kết quả, bớt thời gian mong chờ của tín đồ bệnh. Lân cận đó, khối hệ thống máy còn thực hiện được không ít xét nghiệm khác như xét nghiệm những bệnh lý lây lan trùng, xét nghiệm phát hiện nay tiền sản giật… khối hệ thống máy phân tích nước tiểu Roche Cobas u701, u601, u411 cho phép đối chiếu định tính đến chào bán định lượng toàn bộ các chất tất cả trong thủy dịch như pH, nitrite, protein, bilirubin, glucose, leukocytes, ketones,… hệ thống máy xét nghiệm sinh học tập phân tử Real-Time PCR được cấu trúc gồm máy bóc tách chiết trường đoản cú động, lắp thêm phản ứng tự động và vật dụng RT-PCR chất nhận được hoạt động về tối đa công suất, cho công dụng ngay vào ngày,… cùng với rất nhiều ưu điểm khác nhưng quy trình thủ công truyền thống trước đây chưa thể đáp ứng nhu cầu được. Đặc biệt, khối hệ thống máy Real-Time PCR còn thực hiện được không ít xét nghiệm khác, phát hiện tại nhiều bệnh án như xét nghiệm căn bệnh truyền lan truyền (HIV, lậu, giang mai, lao,…), so sánh gen bỗng biến khiến ung thư phổi, ung thư não, ung thư máu,… hệ thống máy xét nghiệm khí máu với điện giải Roche Cobas b211 góp đo khí máu và điện giải cùng rất nhiều chỉ số không giống trong khung người như độ bão hòa oxy với hematocrit trong máu, huyết nhan sắc tố toàn phần, tiết tương, máu thanh, acetate,…  hệ thống xét nghiệm Cobas Pro được hệ thống BVĐK chổ chính giữa Anh chi tiêu hệ thống xét nghiệm tích vừa lòng Cobas Pro đầu tiên tại Đông nam Á chất nhận được thực hiện mang đến 2.200 xét nghiệm/ giờ, rút ngắn thời hạn trả kết quả cho bác sĩ và căn bệnh nhân.

Để để lịch khám chữa bệnh, thông tin cụ thể quý khách hàng vui lòng tương tác Hệ thống bệnh viện Đa Khoa chổ chính giữa Anh: