Adrian Poole là giáo sư môn Ngữ văn Anh với Văn học đối chiếu tại Đại học Cambridge. Ông dành nhiều sự lưu ý đến văn học cụ kỷ 19 và 20, đặc biệt là tiểu thuyết với bi kịch. Trong cuốn sách ngắn “Bi kịch” của mình, A.Poole đã đưa ra một khảo sát tổng thể và toàn diện về thảm kịch cổ điển và bi kịch hiện đại. Cạnh bên đó, ông cũng nêu ra những xem xét của bản thân về mục đích của thảm kịch trong cuộc sống và phân tích và lý giải tại sao các chính trị gia, các triết gia như Plato lại sở hữu thái độ thù nghịch với thảm kịch đến vậy. Ông nhận định rằng “Bi kịch là một từ cao quý. Chúng ta dùng tự này để mang lại cho bạo lực, tai ương, nỗi thống hổ với sự mất mát cái form size phẩm giá với giá trị”.

Bạn đang xem: Bi kịch lịch sử là gì

Chương 1: Ai buộc phải bi kịch?

Mở đầu, người sáng tác kể về một mẩu tin ông đọc trên báo về chết choc của 19 người china làm nghề bắt sò, và bài xích báo áp dụng từ “tragedy”. Điều này khiến cho ông gợi ra sự tương đề xuất với thảm kịch cổ điển. Trong bi kịch cổ điển tự Athen cho đến thời đại của Shakespeare, Racine, John Milton… thảm kịch “không đề nghị là mẫu gì xẩy ra hằng ngày. Nó là một trong những ý niệm được đính thêm với một hiệ tượng kịch đặc trưng được thuyết trình vào hầu như buổi liên hoan tôn giáo của tín đồ Athens cổ xưa và vào triều đình của những ông vua và đầy đủ quý tộc hiện nay đại.

Bi kịch xuất hiện thêm lần đầu tại Athén vào lúc 533 TCN với diễn viên Thespis, đó là gốc của từ “thespian” trong giờ đồng hồ Anh để chỉ những diễn viên bi kịch. Một cầm cố kỷ sau đó, bi kịch Athens đạt đến đỉnh cao với những tác mang như Aeschylus, Sophocles cùng Euripide. Tự “tragedy” bao gồm gốc từ tiếng Hy Lạp, kết hợp “tragos” (con dê) và “ode” (bài ca). Tại sao vì sao thì cho tới giờ vẫn luôn là ẩn số. Những nhà phê bình sau này cho rằng nhỏ dê là tượng rưng mang lại chân lý về sự việc sa ngã của con người cao thượng, thuở đầu có vẻ tử tế nhưng mà sau hóa ra lại bội nghĩa ác.

Sau đêm nhiều năm trung cổ, William Shakespeare là người khôi phục lại bi kịch trong thời Phục Hưng. Ông giảm bớt dàn đồng ca trong những vở kịch Hy Lạp, và đặc trưng đưa vào thảm kịch các yếu tố hài kịch. Điều này tạo ra một tiền lệ đưa các nhân vật bình bình trở thành có tiếng nói trong các vở bi kịch, có thể thấy điều này trong những vai hề sinh sống kịch của ông. Đến thời kỳ cận đại, sự hòa trộn bi hài kịch càng rõ ràng, với đến hiện đại thì mọi con người tầm thường bỗng chốc đổi thay nhân đồ vật chính.

Bi kịch thường nhấn mạnh đến định mệnh, mang lại ngẫu nhiên, đến các sự việc có lẽ không xảy ra lại xảy ra. Điều này tiện lợi gây yêu quý cảm. “Bi kịch là tiếng thút thít mà ngày nay bọn họ nghe thấy lúc tin tức thoạt tiên được phát ra. Trên sao? Đó bởi vì ta không biết đầy đủ thông tin”. Nhưng thời gian qua đi, hoặc khi các khảo sát tiếp cận mang lại gần sự thật, sự chiều chuộng cũng biến mất. Thế nhưng có một thực tế là các câu chuyện đời thực chẳng thể tự báo cáo được, chỉ khi chúng trở thành câu chuyện hấp dẫn, được “nhấc ra từ loại chảy không ngừng nghỉ” của thời gian thì chúng new được quan tiền tâm.

Liệu tất cả sự mâu thuẫn giữa thảm kịch và lịch sử dân tộc khi nhìn nhận và đánh giá về các sự kiện? gốc của từ “history” có nghĩa là “điều tra”. Bi kịch có mục đích minh họa hồ hết câu chuyện phía bên trong của định kỳ sử, về cuộc đời những nhân vật kiệt xuất, hay định mệnh các trào lưu cách tân. “Ở đâu tất cả sự tổn thất khiếp sợ về mạng sống, thì dường như ở đó thảm kịch và lịch sử vẻ vang được hòa trộn”. Vị thế, Aristote đến rằng: “bi kịch vừa tất cả tính triết lý hơn vừa tráng lệ hơn lịch sử’. Vị “thi ca nói nhiều hơn thế về những chiếc phổ quát, còn lịch sử vẻ vang nói nhiều hơn thế về đặc thù. Có nghĩa là Aristote muốn nhấn mạnh vấn đề đến tính vì sao – kết quả của sự kiện lịch sử thông qua những cốt chuyện. “Nó cho ta biết đạo lý về phương pháp sự câu hỏi sẽ diễn ra – có tác dụng xảy ra, theo phong cách không thể kiêng khỏi”.

Plato đưa ra 2 buộc tội để lắc đầu vai trò của bi kịch. Ông nhận định rằng đó là vật dụng phi lúc này tột độ, tức là mô phỏng về việc mô phỏng, biện pháp rất xa trái đất Chân Lý. Cáo buộc thứ hai là thảm kịch khơi dậy nơi fan xem đều đam mê nguy hiểm, kích động những nỗi đau cùng sjw khó chịu mà không tính đời thực con tín đồ vẫn kìm nén. Sau Plato, truyền thống lâu đời thù địch này thay đổi thái độ chính của những nhà triết học chính trị và các chính trị gia. Họ lúng túng nó kích động quá mức cho phép tâm trí của nhỏ người. Còn Aristote mang dù không có thái độ thù hằn với bi kịch, nhưng lại ông cho rằng chỉ đề nghị gói gọn gàng cảm xúc bi kịch bằng việc thanh tẩy trong việc gợi lên lòng thương cảm và nỗi hại hãi.


Tượng thiếu phụ thần bi kịch Hy Lạp cổ đại


Chương 2: Ngày xửa ngày xưa

Thế giới thẩm mỹ của bi kịch cổ điển ngấm đẫm tính thần thánh và cảm thức về loại thiêng, về việc sợ hãi. Những vở kịch này đưa lên sân khấu quan hệ đầy nguy cơ tiềm ẩn giữa con người và thần thánh, bọn chúng chỉ xét tới những hình tượng phi thường. Trong các vở bi kịch cổ điển, các tác đưa không dùng ngôn từ văn xuôi đời thường, mà sử dụng thơ ca với việc trau chuốt tinh tế. Theo như reviews của A.Poole, “bi kịch của fan Hy Lạp, của Shakespeare với Racine, không phải là cạnh tranh làm theo, mà là không thể tuân theo được”. Tuy nhiên, gồm một thảm kịch diễn ra tại tầng sâu hơn của các bi kịch này kia là, đứng trước sự thiêng liêng và thế giới của những vị thần, những thảm kịch cao rất đẹp ấy chỉ như một trò đùa. Đúng như Charlie Chaplin quả quyết: “Cuộc đời là tấn thảm kịch khi được nhìn cận cảnh tuy thế lại là 1 trong tấn hài kịch khi được nhìn toàn cảnh.”

Trong bi kịch, người sáng tác sử dụng những yếu tố thần thánh như một cấu tạo từ chất nghệ thuật. Vậy nên, nhằm thưởng lãm hoàn toản một vở bi kịch, ta phải vứt bỏ niềm tin của minh. Thậm chí trong không ít vở kịch sự phối hợp giữa các hệ tư tưởng trái ngược nhau vẫn tồn tài, ví dụ như “Frogs” của Aristophanes, ông đưa ra sự xung chợt giữa niềm tin truyền thống lịch sử và thuyết không tin hiện đại; tốt trong “King Lear”, W.Shakespeare thực hiện cả thói mê tín dị đoan cùng với lòng tin duy lý hiện tại đại…

Năm 1590, opera ra đời kế thừa những đặc tính của kịchHy Lạp. Nhưng những vở Opera quá duy mỹ, chỉ suy xét “những cảm hứng ngọt ngào” hơn là khơi dậy nỗi đau, sự thương tiếc và sốt ruột như bi kịch cổ điển. Chỉ cho đến khi Wagner mở ra với vở “Tristan và Isolde” với “Der Ring des Nibelungen“; Besla Bartok cùng với „Blubeard’s Castles“ và Alban Berg với Wozzeck.

Ibsen được coi như như tác giả mở đầu cho kịch hiện đại với 12 thành phầm được viết bằng văn xuôi. Nhà nghĩa lúc này thuần túy cũng lấn chiếm thế giới của bi kịch. Thảm kịch đã thay đổi nơi để đãi đằng tâm trạng thất vọng và lúc này hóa đầy đủ giấc mơ không được thỏa mãn. Hoàn toàn tính thi ca của bi kịch biến mất, A.Poole đã phản hồi về hiện tượng này: Văn xuôi chưa phải là chuẩn mực mà lại thi ca đã đi được chệch, thi ca là quy chuẩn chỉnh để từ kia văn xuôi mang đến ta thấy một sự sa đọa thảm họa

 

Chương 3: fan chết đã sống

Trong bi kịch luôn xuất hiện các hồn ma với sứ mệnh then chốt. Nghĩa cội của từ ghost là cơn phẫn nộ trong vực thẳm thời hạn ngược và tối tăm. Những hồn ma này thường gắn liền với vạc quyết và công lý trừng phạt. Fan Hy Lạp dùng từ eidolon tức là cái bóng hay ngẫu nhiên hình thức nào không thực sự (chữ idol : ngẫu tượng, thần tượng xuất phát từ đó). Đây là vì thái độ và quan niệm về mối tương tác giữa con tín đồ và thần linh. So với họ bọn họ không rộng gì đầy đủ hình nhẵn và đều hiện tượng không tồn tại thực.

Các hồn ma còn liên quan đến quá khứ, cam kết ức, sự mếu máo và báo thù. Bi kịch luôn xử lý ác nghiệp do quá khứ vướng lại đến lúc này và rất cần được có đấm đá bạo lực để xử lý chúng. Ở phương diện chính trị, hồn sở hữu là trọng trách đè lên toàn thể thành phố, dân cư, văn hóa truyền thống với sjw hiện thân mang lại giá trị, ý niệm, đạo đức đang gây khó dễ cho tương lai. Không tồn tại lối thoát hợp xúc tích và ngắn gọn nào ngoài cơn ác mộng của sự việc báo thù. Đối cùng với nhân đồ dùng nằm trong cấu tạo của sự báo thù, thì sẽ là bổn phận, tất cả đánh đổi bởi cái chết, vậy đề xuất họ hân hoan. Đối với người nằm ngoài cấu tạo này, câu chuyện về phục thù luôn gây nên cảm hứng tang thương.

Các hero trong kịch Athens là hồ hết tạo vật thiêng liêng, sự phối hợp giữa thần thánh và người phàm, họ đề cao lòng can đảm, sự kiêu hãnh, một cảm quan nhậy bén về danh dự. Tuy vậy với quả đât hiện đại, họ là một trong những gánh nặng, một mớ rắc rối, đa số thành phần cực đoan của cả có cố trong tay lẽ phải. Thậm chí, ngay trong kịch Shakespeare, những nhân vật như Hamlet, Macbeth, Othello… đều là kẻ lỗi thời nguy hại và đôi lúc là tiếp giáp nhân.

Freud đã mang lại một lối cân nhắc khác về hồn ma, côi chúng như là sự việc quay lại của cái bị dồn nén, kịch tân tiến được tạo trên nền lý thuyết đó. Kịch hiện đại nhấn khỏe khoắn đến thảm kịch của bạn chết đang sống và làm việc –  một sự sống bị rút cạn hết ý nghĩa, giá bán trị, mục đích và niềm vui. Phần nhiều ám hình ảnh của kịch hiện đại nằm làm việc sự nắm tù, sự im thin thít và sự điên loạn với nỗi thấp thỏm bị lãng quên. Bắt đầu của bi kịch được rộp đoán là tương quan đến những nghi thức tang lễ đến một anh hùng hay một vị vua đang chết, khi phần đông chiến công của người ấy được diễn lại. Tang lễ này là một chuyển động tập thể, sự tưởng niệm công cộng chứ chưa phải ký ức riêng rẽ tư. Kịch hiện nay đại, ngược lại, rất coi trọng việc share các vấn đề riêng tư, phần đông sự mất mát, tổn thương tinh thần.

Dù là cổ điển hay hiện đại, thảm kịch phương Tây cũng ko thoát được sự lo lắng nguyên thủy về những người dân đã chết nhưng không vươn lên là mất, hay ví dụ hơn là lo âu quá khứ. Vì lẽ bi kịch khiến ta băn khoăn không chỉ về cái chúng ta tạo ra nhiều hơn về dòng mà bé người họ đang là


*

Bức tranh “Lột da thần rừng Marsyas” của Titian


Chương 4: Đổ lỗi cho ai?

Vấn đề nguyên nhân của tấn bi kịch luôn siêu quan trọng. Nó đem về động cơ cho hành động xuyên suốt của vở kịch. Tín đồ gánh mang tội lỗi thường xuyên là nhân đồ vật chính, được call là hero bi kịch. Hoặc một lực lượng khác luôn được đổ lỗi là Thượng Đế hoặc định mệnh.

Xem thêm: Tìm Hiểu Lý Do Tên Gọi Của Cửa Kính Thủy Lực Là Gì ? Tìm Hiểu Lý Do Tên Gọi Của Cửa Kính Thủy Lực

Các nhân đồ vật thường bị phạm phải cái call là sai lạc chết người. Điều này được Aristote phân tích vô cùng kỹ. Ông đến rằng thảm kịch quan tâm đến sự việc người ta làm hơn việc họ là ai. Thảm kịch không đơn thuần chỉ để minh họa cho ý niệm về công lý, mà là sự việc kích động những cảm giác về thương nhớ tiếc và lo lắng thông qua việc xây dựng cho những nhân đồ gia dụng mắc phải sai lầm chết người của bản thân mình trong tinh thần vô tình hoặc một nhân thứ biết chắc hẳn rằng việc mình đang làm mà lại lại không rõ nó có chắc chắn rằng đúng xuất xắc không. Điều kia chẳng qua chỉ để nhấn mạnh vấn đề một sự việc lớn của con người luôn luôn hoang với trước phần nhiều lựa chọn hành động của mình.

Những nhân vật thảm kịch không hành động từ điểm nhìn đức hạnh theo kiểu hoặc hoàn toàn xấu, hoặc trọn vẹn tốt. Một nhân vật bi kịch được xây dựng thành công xuất sắc khi bị đá đi đá lại thân ranh giới xấu tốt, mọi hành động đền sáng sủa ngời và mãnh liệt. Vậy nên, để thưởng lãm bi kịch, ta không chỉ việc vứt bỏ cả tinh thần mà còn quăng quật bỏ cả các tiêu chuẩn đạo đức. Freud nhận định rằng điều lôi cuốn của các nhân vật mập mạp là sự hung ác (enorrmity), rất nhiều tính dục và bạo lực (tức đầy đủ sai lầm) phần lớn gợi mang đến ta đa số ham ý muốn và nỗi lúng túng mà ta đề nghị dồn nén vào đời thực. Thảm kịch cho ta thấy điều ta đang đánh mất, điều mà, như Nietzsche đang mỉa mai: Qủa là một cái giá quá đắt nhưng mà con tín đồ phải trả mang đến lý tính, sự nghiêm trang, việc điều hành và kiểm soát các xúc cảm của bản thân mình – thật là rất nhiều kiểu mẫu văn hóa truyền thống lớn cùng có đặc quyền làm sao! Biết bao nhiêu máu với vinh quang nằm sau các điều xuất sắc lành ấy.

Đối với phần nhiều người xem, bi kịch khiến con bạn khó kiềm chế với bình tâm. Đó chính là nguyên nhân khiến các triết gia, các nhà luân lý, các kim chỉ nan gia tự Plato trở đi cảm xúc đó là nguy cơ hại, và cho rằng sự man trá của bi kịch lôi kéo vào các thang bậc xúc cảm và phán quyết. Khi xem bi kịch, người xem bị thu hút vào quy trình trách phạt, vào vai fan phán xét. Trường đoản cú đó, các vấn đề ấy được phóng chiếu lên thực tế xã hội, sự láo loạn cũng bắt đầu.

Chương 5: đông đảo ý niệm lớn

Điều bi kịch quan chổ chính giữa là sự cực khổ của kẻ khác, và những câu hỏi âu sầu mà điều đó đã nêu ra. Bọn họ khi coi kịch không những theo dõi sự âu sầu của công ty mà theo dõi cả giải pháp phản ứng của các nhân trang bị khác trước gian khổ đó.

Nếu thảm kịch cổ điển tôn vinh danh dự với điều thiêng liêng, thì thảm kịch hiện đại tôn vinh các giá chỉ trị tự do – bình đẳng – bác bỏ ái, nhưng mà dù cụ nào bi kịch cũng đóng góp phần trong việc tạo ra tiếng kèn xung trận, với những hiệu ứng của sự việc kinh hoàng, nỗi sốt ruột số mệnh tốt ngày tận thế. Tuy nhiên, sự việc gây nên bi kịch chính là sự do dự lẽ đề xuất liệu có phải là lẽ đề xuất không? – một kiểu nghi hoặc về phần nhiều điều ta sẵn sàng chuẩn bị chết bởi nó.

Hegel (thế kỷ 19) cho rằng dòng tư tưởng chủ lưu của bi kịch là khái niệm về sự xung bất chợt và khả thể của việc hòa giải nó. Ý niệm ấy được liên kết chặt chẽ với một ý niệm khủng về lịch sử hào hùng như sự hiện đại của tinh thần trong với thông qua thời gian – không gian. Hegel coi bi kịch như là 1 trong cách trình bày những mọt xung hốt nhiên mà lòng tin phải chịu đựng trong câu hỏi nó hạ mình thành nắm giới, tức sự hiện nay thân của nó. Lòng tin bị phân tán thành những bề ngoài đặc thù và phần đa hình tượng đại diện cho một mặt của nó, một lẽ phải. Thảm kịch trình bày sự xung đột không phải về mẫu đúng chống lại loại sai, mà là cái đúng kháng lại chiếc đúng, có nghĩa là sự tải tiến lên của tinh thần.

Có sự thù hằn béo gữa các triết gia và các kịch tác gia bi kịch. Bi kịch đặt ra không tin với các ý niệm, các tư tưởng béo mà triết học tập đề cao. Phần đông điều triết học trừu tượng hóa thi thảm kịch lại cụ thể hóa với hạ bệ chúng. Những nhà triết học tập như Brecht hoặc Roland Barthes thì mang lại rằng thảm kịch với tính ko thể tránh được khổ đau là 1 chướng ngại ngùng cho hiện đại chính trị.

Trong cuốn sách Sự thành lập của bi kịch Nietzsche đã đưa ra nguyên lý đối lập gốc rễ và call chúng là Dionysus cùng Apollo, tựa như với ý chí  và hình tượng của Schopenhauer. Schopenhauer cho rằng ý chí (Dionysus) là tại sao của đau khổ và thống khổ. Còn với Nietzche, đau đớn là hệ trái của Lực sống (Life Force). Tốt nôm na rất có thể hiểu là Schopenhauer mang lại rằng âu sầu là giãy chết còn cùng với Nietzsche khổ cực là đau đẻ. Apollo cá nhân hóa với dị biệt hóa. Apollo ngự trị bên trên cấu trúc, trên các rành giới, đường viền, với hninfh dáng. Dionysus ngự trị bên trên tiến trình của sự phát sinh, tạo nên các hiệ tượng có thể có nhưng không dứt phân hủy chính…Bi kịch là một phương tiện để tán dương lực phân hủy trí tuệ sáng tạo này. Hình thức Dionysus luôn phá bỏ nguyên tắc Apollo với đặc trưng cứng nhắc, đấm đá bạo lực từ kia nảy sinh; như 1 sự khẳng định: càng ngăn chặn lại sự biến đổi bao nhiêu thì nguy cơ gặp mặt đổ vỡ đấm đá bạo lực càng những bấy nhiêu.

Chương 6: không có gì đáng cười

Như đang nói sống trên, thảm kịch với tầm nhìn toàn cảnh thì và đúng là một mẩu truyện đùa, một sự phù phiếm. Tiếng mỉm cười của hài kịch còn hơn hết một lô tiếng mỉm cười còn tiếng cười của thảm kịch còn hơn hết tiếng khóc.

Bên cạnh đó, cười đùa, tính hài rất có thể là một phương tiện đi lại để giảm nhẹ để thoát ra khỏi nỗi thống khổ, một sự bù trừ xác thịt mang lại những yên cầu nặng nề của kỷ luật, tương khắc khổi và hi sinh quên mình. Nhưng sự xoa dịu này, theo A.Poole, chỉ là sự lừa dối, vị suy mang lại cùng đây cũng không pahri là hài kịch. Thực chất, những nhân trang bị gây hài bao gồm vai trò trong bài toán tra hỏi phần lớn tham vọng, phần lớn lý tưởng cao vời mà các nhân vật chủ yếu đeo đuổi.

Thế giới tiến bộ với sự phẳng của nó đã phát sinh hiện tượng đa số nhân vật new phản chống lại sự tầm thường của thiết yếu họ, nhấn mạnh vấn đề vòa việc trèo lên những đỉnh điểm và lặn xuống độ sâu – rất nhiều nhân thiết bị được là bi kịch. Từ bỏ Ibsen trở đi, phát sinh ra một dạng giả bi kịch, cố gắng tái tái diễn những hành động hero của thảm kịch cổ điển. Cơ mà sự tái lặp ko đạt mang đến điều gì cả, không tạo thành gì cả, không bảo tồn gì cả. Trái lại, mỗi khi chúng ta lặp lại một từ, nó không đủ một ít nghĩa. Đây là huyền thoại văn minh về entropy, tức ý niệm rằng năng lượng và nghĩa luôn luôn hạ xuống, tuyệt không bao giờ làm bắt đầu lại chủ yếu chúng mang lại cùng một điểm giống hệt được

Chương 7: Lời nói, lời nói, lời nói

Để tạo nên sự hấp dẫn của bi kịch và sự kích hễ cảm xúc, tác giả cần tạo ra sự cân bằng giữa khẩu ca và sự lặng lặng, của music và khoảng tầm trống. Sự lặng lặng có thể thay đến lời nói, và tiếng nói được hóa giải sau sự dồn nén đều sở hữu hiệu quả diễn tả ngang nhau trong việc xô đẩy trung tâm trạng của người xem.

Nói lên lời ngay lập tức giữa mê say – tức giận, mê say muốn, sầu khổ – thật đáng mơ ước biết bao, tuy nhiên khi họ gặp nó trong thực tiễn nó thường có vẻ bề ngoài, một lời chót lưỡi đầu moi cùng khéo miệng nhưng mà thôi. Nghệ thuật bi kịch vĩ đại thỏa mãn nhu cầu những mong mơ của ta bằng phương pháp phú cho các nhân đồ vật tài ăn uống nói mà họ không bao giờ có được, nhất là khi nó được biểu đạt bằng khung hình và giọng nói của không ít người trình diễn.