Những năm qua, tp Thái Bình cải cách và phát triển khá nhanh, khoác lên mình diện mạo mới, hiện nay đại, văn minh. Dấu vết của phố thị xưa đa số không còn rõ nét, số đông nếp sinh sống mộc mạc đậm hồn quê giờ chỉ với trong cam kết ức của các bậc cao niên.

Bạn đang xem: Lịch sử cầu bo thái bình


*

Một góc thị xã tỉnh thái bình năm xưa. Ảnh: Duy Đông

Trong môi trường văn hóa Việt của người phố thị, họ giữ lại cảm xúc khi xem hồ đồng. Người ta nhớ bà Bích Thuận ngồi đồng từ năm 16 tuổi, bà Hảo (bán trầu vỏ) là người thứ hai, gồm thâm niên ngồi đồng không kém bà Thuận, quê bên Xuân Trường, Hải Hậu, nam giới Định, quê mẹ ở miếu Keo Thái Bình. Lúc ngồi hồ đồng ai cũng muốn đến, muốn nghe. Câu hát chạm vào trái tim. Trong phương pháp đi đứng, ngồi hồ, bà ko để lộ ra sự dung tục. Bà là người nết na, đẹp đẽ. Người đi theo hồ xem hồ đều khen “dáng bà, da bà, rồi khuôn mặt lững lờ cô hồ Bích Thuận”. Bà ngồi có phong thái riêng, rất khó có người học được cái ý nhị trong những khi ngồi hồ đồng cô, nhẵn cậu. Người coi hồ đồng “Áo mộc tà cất cánh trước cửa thiền” không giống gì như người đi thưởng hoa. Dân mình chú ý để tâm đến loại hương vị vào hoa, ko như người phương Tây để ý đến màu sắc sắc hoa. Hương vị nằm bên phía trong nội trung khu còn màu sắc là loại phô phang bên ngoài. Ngày rằm, đền Mẫu đông nghẹt. Người theo hồ đồng tất cả lớp lan từng hội, chọn bạn? Người đảm nhiệm quyền quý thường chọn ngày chọn tháng, chọn cô hồ đồng Bích Thuận, đâu tất cả xô bồ.

Đền Mẫu gồm 36 giá đồng bà Thuận đều ngồi hết, nghe tiếng hát cung văn người cầm đàn là ông Vũ như khuấy động trung ương hồn. Cô hồ ngồi từ đầu đến cuối. Bà thường được mời hầu tam tòa thánh Mẫu. Hầu năm quan lại lớn hoặc hầu hàng Trầu, hầu ông Bảy, ông vua Mười. Ai hợp cung như thế nào bà ngồi hồ cung đó. Lúc rước bà theo kiệu võng hoặc kiệu long đình, người phố thị rước từ đền Mẫu ra đền nhị Bà rồi xoay về. Những cô bé thanh tân mười sáu, mười bảy khênh kiệu như cất cánh trên không, mấy khi chân đặt xuống đường.

Gái tỉnh thái bình đẹp cả dáng vẻ lẫn da. Mấy cô đâu tô son sứt phấn cơ mà vẫn đẹp. Những cô mặc áo mỏng bó sát thân, người ta mê loại lớp domain authority trắng thấp loáng trong tà áo xẻ. Cô Ba, cô Bốn, cô Hồng nức tiếng yến anh ở phố Đệ Nhị. Còn tồn tại cô giọng khơi khơi ngòn ngọt ngồi vào lữ quán.

Phải kể đến tay Bang Cắm (người Tàu) chăm làm cao dán nhọt. Mặt ông ta như quả nhót chua cắn vào đầu hè. Ai cũng nhớ, cao Bang Cắm nổi tiếng, nhọt sưng cương đỏ bằng cái bát chỉ cần dán một lá cao Bang Cắm vài ngày nhọt tự cắn mủ, người ta “khêu” lấy đầu nọc mủ xanh lè ra. Nọc nhọt độc, nhổ được nọc tất khỏi bệnh. Cả tỉnh những người lên bắp chuối đều đi tìm kiếm cao Bang Cắm. Rồi đến ông Thuận Thiên Đường bắt mạch kê đơn người ốm chuẩn xác. Bé ông sau trở thành lang Thìn theo nghề của bố. Đến lão Phoóc (Tàu) xe bố gác cùng những nhân vật ấy tư rằm mồng một đều có mặt coi hồ đồng Bích Thuận. Những người giàu sang trong phố như ông Hàn Phú (đường Lý Thường Kiệt), ông Hàn Bản (buôn bán), ông Hào Thùy (tiệm gạo đường Lê Lợi), ông Nghị Quỳ, ông Nghị Luận (làm ruộng) bên ở Sở Công an cũ, ông Nghị Xương (buôn gạo) rồi Nghị Mấm tất cả lăng ngựa đá, voi đá... Vợ con các vị đều mê thích đến xem hồ đồng để thấm câu hát cung văn của anh Vũ. Anh Vũ đã nói: “Lòng không vui ko gẩy đàn, người sạch sẽ mới cầm đàn, dịp cầm đàn quần áo tề chỉnh, cơ hội gẩy đàn thắp trầm khêu nến. Nghĩa là người cầm đàn phải thanh - kì - u - nhã...”.

Văn hóa Việt sâu lắng, nó tựa mạng sống âm ỉ, bít chở, nuôi dưỡng con người. Mỗi lần gặp được nhau, bàn tay nhẹ úp, ép bụng, đầu hơi cúi xuống... Kính chào người trên, hỏi người dưới, bao giờ cũng ngỏ lời bằng câu nói lịch thiệp. Những câu kính chào mời nhẹ nhàng ấy dễ chạm vào trái tim nhỏ người. Người quê thường nói: “Lời xin chào cao hơn mâm cỗ”, họ đề cao văn hóa tinh thần, bền bỉ đánh thức sự tử tế, hiếu thảo đem đặt lên bàn thờ tổ tiên nhà mình rồi đi chầm chậm vào chữ viết dân mình. Văn hóa Việt nghiễm nhiên được vinh danh là vậy. Người tỉnh thái bình dù đi tứ chiếng mười phương vẫn giữ được nếp nhà. Khi trở về quê, nhập hồn nhập cốt vào quê mới thấy cuộc sống tinh thần quê bản thân sâu sắc hơn nhiều. Người phố ngày một đông lên. Những phố đâu còn lèo tèo vài nếp đơn vị cũ kỹ. Bao gồm phố cô đầu An Tập, có nhà hát, người ở đã hai tía đời. Người mới đến tự nhiên phố xá biến thành đường ngang lối tắt, từ đó ra đời đường thiết lập xương cá. Dân mới đến đi có tác dụng thuê, chạy chợ. Dân mình thường không có nghề độc như anh Tàu vì vậy mỗi bên mỗi cảnh, miếng sống miếng chín đầm đìa nước mắt.

Sau này, mấy người biết cách làm ăn, giàu có dần lên. Họ nuốm đổi biện pháp nói năng, ăn mặc, đi đứng. Họ tự nhận mình là thị dân, gọi nhau là cậu mợ. Gồm ông học cách đeo caravat, đội mũ phớt, giầy đánh xi nhẵn lộn. Những cô con gái nhà giàu dịp đó đâu còn như chiếc lá dong xanh nền nã, ngày tết gói bọc những hạt gạo nếp loại hoa vàng... Ngày ấy, người ta thèm cảnh “Tìm đâu thấy lại nhành hoa cỏ/Dưới cành cơm nguội thuở bình yên”.

Năm 1944, phát xít Nhật bắt dân nhổ lúa trồng đay, tay ném bom xuống rạp hát Eden. Rạp thứ hai có tên OĐE’ON bởi Nguyễn Thúc Quýnh đứng chân chủ rạp. Ông này còn hỗ trợ Hiệu trưởng Trường Monguyllot. Ngày ấy, tối đến cửa rạp người ầm ầm chen lấn thiết lập vé vào xem diễn xướng, coi hát tuồng, xem diễn chèo. Dân phố thị một thời nhớ đến những buổi gánh xiếc Tạ Duy Hiển từ Hà Nội về, trẻ nhỏ reo lên khi quan sát thấy chú khỉ đạp xe, mặt nhăn nhở, đít đỏ choét, vừa chạy xe pháo vừa có tác dụng trò cười kiếm tiền mang lại chủ. Mấy đứa đàn bà phố thõn thẹn mặc áo tứ thân color cánh sen, đi guốc “phi mã”, cặp tóc nhỏ bướm chảy lâu năm đến gót. Đến cửa rạp chưa chịu vào nhưng mà bíu ríu nhau thầm thì chuyện cũ chuyện mới…

Trong phố đố ai đưa ra được một từ đường của một dòng họ để con cháu cháu chắt mặt hàng năm về bái vọng. Cây xanh bóng non một màu xanh da trời bất diệt chim về cất tiếng. Phố thị thật tĩnh lặng. Bên sách Mậu Hiên nằm tức thì góc đường Phan Bội Châu ngõ đơn vị thờ tỉnh rẽ sang. Một căn công ty nhỏ, mái ngói xếp, color ngói gợi mưa nắng thời gian đi qua. Khu nhà ở đó như một cuốn sách chữ viết rung rinh mềm mại nảy nở bao điều hay những đời để lại. Muốn kiếm cuốn “Tiểu thuyết thứ bảy” của nhà xuất bản Tân Dân vì Vũ Đình Long làm cho chủ hãy đến đấy. Ông Long đã tập hợp những cây cây viết nổi tiếng thành lập “Tiểu thuyết thứ bảy” Văn Đoàn nhưng ko thành. Cô chiêu cậu ấm kiếm tìm đến cảnh sống “Cơm thầy cơm cô” của Vũ Trọng Phụng cũng từ đấy nhưng mà ra. Bao gồm cô mê say áng văn mướt mát trong “Đồi thông hai mộ”, “Lá ngọc cành vàng” cứ tìm vào nơi tĩnh lặng hiệu sách Mậu Hiên. Người sưu tầm sách, sở hữu sách đều gặp người cung cấp sách, ông là Phan Cao Phan, anh ruột đơn vị văn trinh thám Phan Cao Củng. Ông cung cấp sách thường rao lên những trang văn xuất xắc nhất ông đã đọc thuộc đến người cài đặt nghe. Giọng đọc của ông mượt mà, đằm thắm, có tác dụng trang văn đã tuyệt càng xuất xắc hơn, đã sinh động càng sinh động thêm. Ông đã thổ tận can trường vừa đọc vừa ngẫm ngợi những câu thơ mang đến mấy cô nàng đồng trinh trường mẫu: “Làm sao cắt nghĩa được tình yêu/Có nghĩa gì đâu một buổi chiều/Nó chiếm hồn ta bằng nắng nhạt/Bằng mây nhè nhẹ gió hiu hiu”.

Xem thêm: Lợi Ích Tuyệt Vời Của Bài Tập Kegel Cho Nữ Là Gì, Hướng Dẫn Tập Kegel Nữ Đúng Cách, Hiệu Quả Cao

*

* *

Đối diện nhà sách Mậu Hiên là hiệu sách Thanh Sơn. Dòng quán mái vảy lợp rạ tường gạch kiến trườn trát nham nhở, một vài vệt chổi quét lên tường color thổ hoàng, trông hoang sơ quá. Ông chủ Thanh Sơn phân phối và dịch vụ cho thuê sách, chủ yếu mang lại lớp trẻ. Ông bán các thứ lăng nhăng đồ tạp hóa, tất cả cả thuốc dán, thuốc đánh chuột. Buổi sáng trẻ đến lớp trường Mẫu thường rủ nhau góp tiền mướn sách, cố nhau đọc rồi ngày sau trả. Lúc này đứa này ra tiền, bữa sau đứa không giống ra. Ngày ấy, văn hóa đọc thành cao trào, không có sách cầm bên trên tay đứa đó dễ trở thành đứa “quỷnh” nhất lớp. Nhì hiệu sách đó như một ông già dẫn dắt tuổi thơ chậm chạp đi vào tri thức nhân loại giữa miền cổ tích.

*

Một người cao lớn tóc cắt “bốc”, công ty văn Nguyễn Công Hoan đó. Bọn trẻ thì thầm vào tai nhau: “Thầy vừa từ vào Trường Monguyllot thả bộ ra đấy”. Trường này sau biện pháp mạng mon Tám đổi tên thành Phan Thanh Giản rồi sau nữa chuyển thành Trường Tiểu học Lê Hồng Phong. Mỗi ngày nhà văn ra đó đón đọc báo “Vịt đực” cụ thường xuyên cộng tác. Những bài xích cụ viết với bí quyết nói sắc sảo, hóm hỉnh phản ánh cuộc sống bao quanh nơi mình ở. Mỗi sáng sủa lên lớp cụ thường lôi bài bác viết trong loại cặp to lớn tổ bố đọc mang đến học sinh bản thân nghe trước. Có lần cụ viết bài xích cho báo “Tiếng chuông”, nhân vật đó là bà Vũ Thị Nhãn ở phố Đệ Tam đi chào bán dầu “Tây” (dầu hỏa). Cụ gồm chiếc chuông luôn luôn lắc vào tay kêu loong coong. Dáng cụ dò dẫm đi thật khổ hạnh trong mưa bụi... Dân phố nghe tiếng chuông thọ thành quen. Biết đó là chuông cụ Nhãn bèn giục nhỏ cháu chạy ra ngõ cài đặt lấy một “cút” về thắp đèn. Cụ Hoan chơi thân với thầy giáo Đoàn Văn Đăng, mỗi lần ông Đăng vắng cụ Hoan đứng chân dạy thay. Cụ Hoan ghét Đốc Quýnh là hiệu trưởng trường bám đít Tây làm cho việc đến Tây. Cụ đã lấy những đường nét sinh hoạt với tính cách bé người Đốc Quýnh để viết truyện. Đốc Quýnh biết cụ chơi xỏ mình yêu cầu hay tạo chuyện với theo dõi nhà văn. Cụ dạy học sinh vẽ người lúc đi “xịa” bằng một đường nét phấn nối liền chạy ngang sổ dọc. Những đứa bám đít Tây được vẽ lên tường khắp những chuồng xí. Đốc Quýnh tức đến hộc tiết khi nhìn thấy tranh châm biếm chửi Tây, chửi Nhật ám chửi mình mà lại không làm sao được. Học sinh vào phố thân quen biết cụ Hoan ở cửa hàng sách Mậu Hiên, có lúc bên hiệu Thanh Sơn. Học trò thầy giáo, bên văn gần gũi, yêu thương nhau trong văn hóa đọc, qua trang văn, câu chuyện cụ Hoan kể.

Lão Sởi buôn bán bả thuốc chuột tuổi già rụng hết tóc, mặt đỏ tròn như chiếc mâm son, môi hàm ếch chìa hai chiếc răng cửa khỏi môi bên trên trông buồn cười lắm. Mỗi ngày lão đến “bỏ mồi” thuốc chuột mang lại hiệu sách Thanh Sơn. Nhân vật này cũng không qua khỏi nhỏ mắt bên văn. Nhiều chi tiết trong truyện sau đây của cụ cũng từ lão Sởi nhưng mà ra. Đọc văn của cụ người ta biết dân tình phố thị ăn mặc, nghỉ ngơi ra sao. Câu văn của cụ bao giờ cũng đứng về nhân dân.

*

* *

Nếu không nói tới hiệu ảnh Hồng vạc là không đủ. Hiệu ảnh Hồng phát nằm chỗ té tư công ty thờ đâm ra đường Lê Lợi. Ông Hồng Phát thời điểm đầu làm thông phán tỉnh tỉnh thái bình đứng thương hiệu hiệu ảnh. Ông biết dán cái mác để dọa người. Trong tương lai đổi thành hiệu ảnh Á Đông. Vũ Ngọc Nhạ đã chọn chiếc mác dởm làm cho vỏ bọc để chụp tấm ảnh làm thẻ căn cước đi vào nghề tình báo. Tấm ảnh chụp hiệu Hồng Phát, cửa sản phẩm thấy đẹp đem phóng to làm mẫu quảng cáo. Ông Nhạ coi đấy là một tai họa đã giao mang đến anh ruột Vũ Ngọc Khoa và ông Vũ Đăng Bính thuộc cụ Ý lý trưởng xóm Vũ Ninh tìm biện pháp gỡ xuống. Thật vất vả. Từ tấm ảnh ấy, ông Trúc cùng ông Mai Roãn Thăng, Chánh phó hội xóm Cọi sở hữu lên phủ Kiến Xương khai cho hợp thức theo mẫu quốc pháp tất cả đóng triện chữ nhật phẩm xanh hẳn hoi. Tấm ảnh đó đưa ông Khoa vào cuộc đối đầu với Chánh Tuân bên Niềm. Quan sát ảnh, Chánh Tuân bảo: “Tao nhìn ảnh biết chắc đây là thằng Nhạ. Sao nói ảnh mi được”. Chánh Tuân nói khi chú ý ảnh cũng nhang nhác ông Khoa, hắn nói khi cái đầu hói gối chiếc nệm bông bên trên sập gụ nằm kéo thuốc phiện. Tay hắn đưa ra cầm 500 đồng Đông Dương đến tráp khóa lại, tay kia cam kết giấy liền với giọng hách dịch: “Mày cùng thằng sáng sủa Chánh bảo an xuống bót Niềm mang lại đồn trưởng ký, rồi về phủ Kiến Xương xin dấu nổi”. Vào bót, ông Khoa còn biếu đôi mươi đồng Đông Dương cho tên đồn. Đồn trưởng nói: “Học ở trường Iétxanh tốt đấy. Về sau công nên danh toại nhớ đến tôi”. Tấm ảnh màu quà nhạt chụp ở góc phố nhà thờ tỉnh ghi rõ người vào ảnh 20 tuổi. Về nhà, Vũ Ngọc Nhạ đã vặn nhỏ đèn kì, mặt nhà cụ Ý tự tay ngoặc thêm mẫu móc vào đầu số không, thành con số sáu. Tấm căn cước ấy làm cho bước đệm của ngài cố vấn thi vào Trường Kế toán Dembigaro rồi lọt vào phòng hai Pháp, sau trèo lên tàu Esferanel cùng bà Nhẫn ôm theo đứa bé nhỏ vào sài thành bước vào nghề tình báo. Cuộc sống đẹp như vệt sáng sủa luồn qua vòm cây, trơn lá rầm rịt hiện rõ từng chân dung con người. Nó như các loài hoa, bao gồm loại lăng nhăng bờ bụi, tất cả bông đi về gác tía lầu son. Qua thanh lọc, cây lại ra cây, người ra người, hoa ra hoa. Những bông hoa gồm hương tất cả sắc, gió trời thổi đi muôn nơi tạo nên sức Phù Đổng. Họ lo bắc cầu qua sông, mở những cửa ô, đường quang Trung đi Tân Đệ, Kiến Xương đi Tiền Hải, Hoàng Diệu đi Hải Phòng, mở đường đối ngoại 84, có tác dụng sân láng đá, xây dựng bảo tàng. Từ nhì bàn tay trắng, người thành phố thuộc nhân dân cả tỉnh đứng lên xây dựng lại cơ đồ. Bố mươi tám hợp tác xóm thủ công nghiệp như Tiền Phong, Đoàn Kết, Đồng Lợi, Phương Đông… sản phẩm & hàng hóa Thái Bình được chở đi muôn nơi, đâu chỉ gồm lúa gạo. Những chiếc xe cộ cải tiến nổi tiếng từ hợp tác buôn bản Cộng Lực góp phần giải phóng đôi vai. Những chiếc thuyền sắt của Trần Phú được ra khơi tham gia vào việc vận chuyển mặt hàng hóa. Phố thị đã bước vào cuộc sống mới. Họ ra sức kiến tạo quê hương bản thân đẹp như “làng lúa xã hoa”. Người phố vẫn giữ được cốt bí quyết người đi mở đất, giản dị, mộc mạc, chân tình, thủy tầm thường bằng hữu, cao thượng. Nhiều nhà văn, đơn vị khoa học, thiết yếu khách trưởng thành qua trang sách đọc ở thư viện nhà bác bỏ học Lê Quý Đôn. Họ thường nói với nhau rằng: “Thái Bình không có một ngọn núi nhưng cửa hàng chúng tôi có một ngọn núi cao nhất không nơi nào có được đó là nhà bác bỏ học Lê Quý Đôn”.

Những gương mặt lịch sự trọng mọi thời đều được tắm gội nước sông Trà, ăn ổi Bo, nằm giường hòm, đắp chiếu Hới, tất cả chút hào sảng, lãng mạn. Nói đến đó ta không thể quên lớp thế hệ vàng, biết bao người có công với cách mạng đều trướt nước thị xã thái bình ra đi... Họ được nhân dân đón nhận, thương hiệu tuổi họ sống trong thâm tâm nhân dân bởi người với người là một tinh hoa. Họ làm ra thương hiệu tỉnh thái bình như những câu thơ: “Lòng người làng như trăng/Ruộng cấy như tranh/Sông xã chảy miền quê yên tĩnh lạ/Sống chân thật ruột mềm như lạt mạ/Gối đầu lên chữ nghĩa với mùa màng”.

Người tỉnh thái bình tự vẽ chân dung mình, viết gia phả mảnh đất nơi bản thân sống bằng những mon ngày vất vả nhưng anh dũng. Bằng những vồng khoai, khóm lúa, tạo đề nghị gương mặt phố phường như đồng xanh màu sắc lúa: “Những lá biếc, như chiều ni mây biếc/Em tận thuộc hương sắc có như em…”.

Đấy là thương hiệu tỉnh thái bình biết bao thời tạo lập mới có.