Peter Arnett theo chân những người lính VNCH tại Bồng Sơn, Bình Định trong thời điểm tháng Tư năm 1965. (Hình: Peter Arnett cung cấp)

Đinh yên Thảo - Alexis Dinh thực hiện

Peter Arnett là giữa những phóng viên chiến trường nổi giờ với những tường thuật trực tiếp từ ngay rất nhiều vùng chiến trận tàn khốc của thay giới. Là phóng viên báo chí tường trình về chiến tranh nước ta trong trong cả 13 năm, tính từ lúc 1962 đến 1975, với mặt hàng ngàn bạn dạng tin, phóng sự, các phỏng vấn và ảnh chụp, ông đã góp phần mang cho cầm giới một chiếc nhìn cận cảnh về chiến tranh nước ta lúc bấy giờ. Qua sự trình làng của thi sĩ trần Mộng Tú, một cựu đồng nghiệp của Peter Arnett trên AP với là người bạn trong gia đình, ký kết giả Peter Arnett, trong tuổi 86 và đang ngụ cư tại phái nam California, dành riêng cho công ty chúng tôi cuộc phỏng vấn về các cuộc chiến tranh mà lại ông từng trực triếp tường trình cùng hầu hết cuộc chất vấn mang tính lịch sử hào hùng về mặt báo chí truyền thông mà ông từng thực hiện.

Bạn đang xem: Lịch sử chiến tranh việt nam

***

Phóng Viên (PV): 60 năm trước, năm 1961, ông trở thành phóng viên báo chí chính thức của hãng sản xuất thông tấn AP. Ông hoàn toàn có thể kể về hành trình dài cùng hầu hết điều đã đưa ông từ bỏ một phóng viên báo chí địa phương trên Tân Tây Lan trở thành trong số những huyền thoại trong giới media thế giới?

Peter Arnett (PA): Các chúng ta có thể thắc mắc là vì sao một cam kết giả hầu như hiến đâng toàn cỗ sự nghiệp cả đời mình nhằm tường trình về các trận đánh nhưng lúc còn học trung học tại Tân Tây Lan cùng đang lên chiến lược cho nghề báo thì câu hỏi trở thành một phóng viên chiến trường là điều sau cùng tôi từng nghĩ đến. Tôi lao vào nghề báo như một ký giả tay non với nhật báo Southland Times trên Invercargill độ tuổi 17. Tôi được giao viết những bạn dạng tin địa phương đơn giản, rồi theo thời gian, lúc thạo việc hơn thì tôi được giao những quá trình trách nhiệm hơn, bao gồm cả việc cảnh sát đánh phóng viên.


*

Đến năm trăng tròn tuổi, coi như đầy đủ tiêu chuẩn chỉnh cho một cam kết giả nói chung, tôi đang tường trình về chuyến viếng thăm của cô bé hoàng Elizabeth cùng Hoàng thân Philip mang lại với thị xã chúng tôi, một sự kiện nhưng mà tôi gặp mặt khá các ký mang Anh thân thiết và tháp tùng theo cặp tôn thất trong chuyến công du quả đât của họ. Điều này mang đến tôi xúc cảm muốn rời ra khỏi Invercargill để tới những vùng thách thức hơn. Đầu tiên là lên thao tác làm việc cho 1 tuần báo chính trị tại thủ tủ Wellington của Tân Tây Lan, kế tiếp qua đến thành phố Sydney của Úc. Càng có không ít bài báo không giống nhau đăng tải thì sẽ càng giúp tôi tăng lên sự đầy niềm tin nghề nghiệp. Nó dẫn tôi lịch sự đến bangkok của Thái Lan vào năm 26 tuổi để làm việc mang lại tờ World bao gồm khá ít nhân viên.

Đến lúc đó, tôi mới phân biệt là trong lĩnh vực báo, các bạn nhận được những nhiệm vụ dựa trên đánh giá của mọi vị chỉnh sửa về khả năng ngừng nhiệm vụ của bạn. Chánh văn phòng và công sở Associated Press tại bangkok thái lan đã xem xét những bài bác báo của mình trên tờ World với thuê tôi có tác dụng một hiệp tác viên, thỉnh thoảng tiến hành những bài bác báo địa phương cho dịch vụ tin tổng hợp. Thời điểm cuối năm 1959, tôi được lựa chọn làm biên tập viên của một tuần báo nhỏ có tên là quả đât Vạn Tượng (Vientiane World) ngay tp hà nội của Lào, địa điểm mà trong thời điểm tháng 8 năm 1960 đã xảy ra một cuộc thay máu chính quyền quân sự nhằm mục tiêu lật đổ chính phủ thân châu âu và rình rập đe dọa đến tác động của Mỹ trên Đông nam Á. Việc đưa thông tin độc quyền về sự việc kiện này đã hỗ trợ tôi giành được những bản tin ngắn trước tiên xuất hiện nay trên khối hệ thống tin tức AP và trên những tờ báo Mỹ, tuy vậy tôi chỉ là một cộng tác viên.


*

Đó là khoảng thời hạn mà các giám đốc điều hành quản lý hãng AP reviews rằng tôi đã dành được tài năng trở thành một ký kết giả thực thụ của họ và năm 1961, họ đã nhận tôi làm phóng viên báo chí tại Jakarta, Indonesia. Khi cam kết của Hoa Kỳ với miền nam bộ Việt Nam càng ngày càng gia tăng, AP quyết định là tôi đã có đủ khả năng để tường trình về trận đánh và đưa tôi sang văn phòng Sài Gòn.

PV: chắc chắn rằng là vậy, sau 10 năm trong nghề báo thì ông đã có rất nhiều kinh nghiệm để gia công việc mang đến AP cùng tường trình về chiến tranh Việt Nam. Trong cuốn sách "Trực tiếp từ chiến trường" (Live from the Battlefield), ông đã chiếm hữu nhiều chương nhằm viết về trận đánh Việt Nam, một công việc mang lại mang đến ông giải thưởng báo chí gianh giá Pulitzer vào năm 1966. Ông đang sống và thao tác tại Việt Nam như thế nào thưa ông?

PA: Tôi cho Sài Gòn trong thời điểm tháng 6 năm 1962 với ngay từ ngày đầu tiên, tôi đang thấy rằng phía trên sẽ là một trong những nhiệm vụ đầy tranh cãi. Bao gồm phủ khu vực miền nam Việt nam giới của Tổng Thống Ngô Đình Diệm áp đặt cơ chế kiểm duyệt y và giới chức trách của đại sứ cửa hàng và quân team Hoa Kỳ thì không hợp tác và ký kết trong câu hỏi tường trình tin tức. Trưởng công sở AP sài thành là ông Malcolm Browne vẫn thường trú được một năm, nói cùng với tôi rằng ông đang gặp rắc rối với tổng hành dinh new york vì cung cấp thông tin tiêu cực về chính quyền ông Diệm.

Xem thêm: Cách Dùng Hàm Đếm Có Điều Kiện Trong Excel, Hàm Countif Và Cách Đếm Có Điều Kiện Trong Excel


*

Ông cho biết thêm ký đưa AP tại bộ Quốc phòng ở Washington trong thời gian cách đây không lâu đã phàn nàn là tường trình của Browne hầu hết "đối chọi trăm phần trăm" với hồ hết gì anh ta được nghe từ các cấp sĩ quan liêu quân sự. Tôi cũng nhận thấy là các viên chức Đại sứ cửa hàng Hoa Kỳ đã công khai minh bạch nói dối về các căn cứ quân sự kín mà cửa hàng chúng tôi có thể thấy từ những con tàu bên trên sông sài gòn và tại phi trường Tân đánh Nhứt. Tuy nhiên, bằng khả năng cùng với sự bền bỉ, shop chúng tôi đã viết những phiên bản tin hàng ngày phản ánh sự thúc đẩy ngày càng sâu rộng của Mỹ vào trận chiến này.

Tôi thấy vai trò cam kết giả của bản thân là đã cung cấp tin một cách công bình và đầy đủ nhất có thể. Mối thân mật của cửa hàng chúng tôi là có tin tức đến mang đến công chúng, với tinh thần rằng một công chúng thoải mái phải là một trong những công chúng hiểu biết. Lý giải duy nhất nhưng mà một phóng viên phải tranh đấu đến nó là để nói ra sự thật và toàn cục sự thật.

Liên quan đến sự việc trực tiếp tường trình chiến sự thì tôi may mắn là đã có lần tham gia khóa huấn luyện và đào tạo quân sự bắt buộc tại Tân Tây Lan nên mặt trận cũng không thực sự đáng sợ đối với tôi. Công việc của chúng tôi khi tường trình về một chiến dịch quân sự chiến lược nào sẽ là lấy tin tức cùng hình ảnh chứ chưa hẳn tự mình ở vào sứ mệnh một người lính. Tôi vẫn học bí quyết phản ứng như người lính trong các trường hợp chiến đấu để tồn tại và không biến thành thương bởi mọi cách có thể. Malcolm Browne sẽ có kinh nghiệm Việt Nam, chỉ đến tôi rằng, "Nếu anh nghe một phân phát súng cùng nghĩ nó chưa hẳn từ phía phe mình thì đừng bao gồm mà đứng lên và ngó xung quanh xem nó đến từ đâu bởi phát đồ vật nhì rất có thể bắn vào anh. Cứ ở sấp bên dưới làn đạn cùng chỉ thuồn tới. Hãy tìm nơi nấp với bò về phía đó". Tôi thường bám quá sát vị chỉ huy đơn vị, người thường ở vị trí an ninh nhất và dù sao thì tôi cũng học hỏi từ anh ta các hơn đa số những bạn lính khác.


*

Ngoài trận đánh chống Việt Cộng trong số những năm đầu tiên của tôi trên Việt Nam, còn là một cuộc khủng hoảng Phật giáo vào năm 1963 và cuộc đảo chính lật đổ Tổng thống Ngô Đình Diệm vào ngày 1 mon 11 năm 1963. Cả nhì sự khiếu nại này số đông làm suy yếu cố gắng chiến tranh. Giới lãnh đạo phật giáo được sự cỗ vũ của đa số người việt nam tại những thành thị, nhưng cơ chế ông Diệm vẫn kiên quyết không đồng ý thương lượng cùng với họ bởi thiện chí. Tổng thống John Kennedy bế tắc trước việc chính quyền tp sài thành không muốn giải quyết và xử lý ôn hòa cuộc rủi ro khủng hoảng Phật giáo, đã chấp thuận đồng ý cuộc đảo chính do các tướng lĩnh thời thượng của vn lên kế hoạch. Kết cuộc vẫn dẫn đến cái chết của ông Diệm và fan em trai Ngô Đình Nhu, là nỗ lực vấn chủ yếu của ông ta. Đối với phía cộng sản, bài toán lật đổ chế độ ông Diệm là một tặng ngay thưởng bất ngờ trong những cố gắng nỗ lực làm suy bớt tính hòa hợp pháp của chính quyền thành phố sài gòn và sau cùng là tự chúng ta giành được quyền lực.

PV: Nếu nhắc riêng một trong những ký ức lớn nhất của ông trong chiến tranh Việt Nam, thì đó là điều gì?

PA: Cuộc tấn công dữ dội trong đầu năm Mậu Thân 1968 vẫn chính là ký ức đậm đà nhất của mình về chiến tranh Việt Nam. đầu tiên là vày nó nguy hại trực sau đó vợ tôi là Nina thuộc hai con nhỏ là Andrew cùng Elsa, khi quân cộng sản tiến công vào những cơ quan cơ quan chính phủ chỉ cách nhà cửa hàng chúng tôi hai khoảng chừng đường. Máy nhì là cuộc tiến công này đã đưa quốc gia mỹ vào chuyện phản nghịch chiến, thuyết phục Tổng thống Lyndon Johnson bước đầu đưa ra những quyết định chấm dứt sự thúc đẩy của Mỹ. Mặc dầu đến thời đặc điểm đó thì chính phủ Hoa Kỳ thuộc với đông đảo đồng minh miền nam Việt phái nam đã xác định là trận đánh đang giành được thắng lợi và tướng William C. Westmoreland, tứ lệnh Quân Lực Hoa Kỳ tại việt nam thì tuyên cha vào thời điểm cuối năm 1967 rằng, "đã có ánh nắng cuối mặt đường hầm."


*

Nhưng nói bình thường thì việc tường trình kéo dài 13 năm của mình tại Việt Nam có nhiều bài báo vẫn viết và tấm hình ảnh đã chụp quan yếu nào quên được. Ví dụ như về trận đụng độ lớn trước tiên của quân lính Mỹ trong cuộc chiến mà tôi theo tường trình. Thủy quân lục chiến Hoa Kỳ bước đầu tới Đà Nẵng trong tháng 3 năm 1965 thì cho đến tháng 8 năm đó, đã tất cả vài ngàn quân nhân tham gia vào chiến dịch Starlite, một cuộc tấn công đường cỗ và thủy vào những làng Việt cùng ở bán hòn đảo Vạn Tường nằm trong phía phái nam Đà Nẵng. Tôi đã bay trên một mẫu trực thăng tiếp liệu, hạ cánh xuống trạm tiếp liệu của Thủy Quân Lục Chiến Mỹ, ở giữa các xe tăng với xe lội nước đang bị quân du kích Việt cùng tấn công. Bài báo xác nhận về địa hình thuộc với hầu như tấm ảnh của tôi đã với cho người hâm mộ một tình trạng thực tiễn khó khăn mà lại quân quân nhân Mỹ sẽ gặp phải vì xa lạ chiến đấu trong rừng rậm cùng ruộng lúa của Việt Nam.


PV: một vài người đổ lỗi cho truyền thông đã góp thêm phần nào vào sự lose của Hoa Kỳ trong cuộc chiến tranh Việt Nam. Quan điểm của ông về điều này thế nào?

PA: Theo tay nghề của tôi thì giới truyền thông Mỹ hay bị đổ lỗi cho mọi thất bại trong chế độ đối nước ngoài của cơ quan chỉ đạo của chính phủ Hoa Kỳ vì chưng vai trò tin tức rất nổi bật trong diễn ngôn bao gồm trị của nền dân chủ chúng ta. Với việt nam cũng vậy. Phần đông nhà báo chúng tôi tường trình về cuộc chiến cũng chịu sự nguy nan trên mặt trận với những người dân lính Mỹ và binh lính đồng minh, cửa hàng chúng tôi tường thuật những mẩu truyện và so với theo cốt truyện cuộc chiến và các mái ấm gia đình ở quê đơn vị ngày càng nghi ngại về trận đánh và những mục tiêu của nó. Tổ chức chính quyền của ba đời tổng thống Mỹ là Kennedy, Johnson với Nixon đã nỗ lực đưa ra một bức tranh sáng sủa về những sự kiện trong chiến tranh nhưng lại ko có can đảm chính trị nhằm áp đặt sự kiểm chăm sóc chẳng mấy đại chúng.