Hiện nay ngơi nghỉ Việt Nam cũng như trên toàn ráng giới, Windows sẽ là hệ điều hành thống trị trên thị phần desktop cùng laptop. Ít ai biết...

Bạn đang xem: Lịch sử hệ điều hành linux


*

*

Hiệnnay sinh hoạt Việt Nam cũng giống như trên toàn nuốm giới, Windows sẽ là hệ quản lý và điều hành thống trị trên thị trường desktop cùng laptop. Ít ai biết đến sự tồn tại của các hệ điều hành và quản lý khác Windows vào trị trường này. Một vài ba HĐH trong những đó hoàn toàn có thể kể mang lại như Linux, và phổ biến hơn là macOS, vốn có thiết kế ưu việt hơn và bình ổn hơn Windows không hề ít do lịch sử hào hùng phát triển của chúng, nhưng mà lại không nhiều được biết đến hơn với người dùng cơ bản do nhiều nguyên nhân chủ quan lẫn khách hàng quan. Hôm nay mình sẽ ra mắt hệ điều hành trước tiên trong số đó: Linux, hay chính xác hơn là GNU/Linux. Phần sau của bài viết sẽ giải thích kỹ hơn về tên thường gọi này. Cơ mà trước tiên, họ phải nói hệ điều hành quản lý là gì trước đã.
Hệ điều hành (operating system) là hệ thống điều hành các hoạt động của một hệ thống máy tính. Nó hoạt động như một môi trường xung quanh để các ứng dụng khác (như ứng dụng văn phòng, chỉnh sửa ảnh, game, ...) tất cả thể hoạt động được. Nếu không tồn tại hệ điều hành, máy vi tính sẽ cần yếu nào hoạt động được.
Cần hiểu tư tưởng "máy tính" ở chỗ này được gọi theo nghĩa rộng, có nghĩa là bất kì vật dụng nào có khả năng xử lí tự động hóa kể cả khối hệ thống điều khiển đèn giao thông, bảng quảng cáo, điện thoại cảm ứng thông minh cục gạch, đồ vật chiếu, thiết bị in, lắp thêm photocopy, smartphone, tablet, ... Thậm chí còn những yếu tố như nhỏ chuột, màn hình, bàn phím, ... Cũng được coi là các đồ vật tính đơn giản và dễ dàng vì bên phía trong chúng đều có các vi mạch xử lý tín hiệu, gởi về thứ to hơn mà chúng ta hay call là "máy tính". Trong toàn bộ những thiết bị này, dù đơn giản dễ dàng hay phức tạp, cũng xuất hiện những đoạn công tác đưa ra thông tư giúp chúng có thể vận động được. Số đông đoạn chương trình đó được gọi là hệ điều hành. Nếu không tồn tại hệ điều hành, rất nhiều thiết bị kia chỉ đơn giản là một khối vật hóa học vô hồn.
Nếu hệ điều hành đủ phức tạp (điều khiển những thiết bị như smartphone, laptop, desktop, TV thông minh, ...), bạn ta đang chỉ call nó là hệ điều hành. Với số đông hệ điều hành đơn giản (hoạt đụng trên điện thoại thông minh cục gạch, thứ chiếu, ...) fan ta sẽ gọi nó là firmware (phần dẻo/phần sụn/phần giữa). Từ đây trở đi, bọn họ chỉ bàn tới các hệ điều hành phức hợp chạy trên các thiết bị từ điện thoại cảm ứng thông minh hoặc giống như trở lên.
Mỗi hệ quản lý điều hành có phương pháp điều hành máy vi tính khác nhau, nên phần mềm viết ra đến hệ điều hành quản lý này quan trọng nào điều khiển xe trên hệ điều hành quản lý kia. Mỗi hệ quản lý cũng đều sở hữu các ưu nhược điểm khác nhau. Ví như macOS phù hợp hợp để gia công việc hơn là giải trí, nhất là các các bước liên quan đến lập trình. Nó tất cả giao diện đẹp, bất biến hơn Windows không ít nhưng nó gồm ít người dùng vì 1 phần MacBook có giá thành quá cao (vì vậy call là mắcbook sẽ chuẩn hơn), cũng như macOS game play khá hèn so với Windows trên cùng một trong những phần cứng, mà người trẻ tuổi ở VN cũng giống như trên rứa giới đa số thích nghịch game. Ko kể ra, một số trong những phần mềm sệt dụng như CAD cũng không tồn tại phiên bạn dạng cho macOS, hoặc gồm nhưng siêu hạn chế về tính năng đối với phiên bạn dạng dành mang lại Windows.
Có thể nói trái đất hệ quản lý ở lúc này (2021) được chia làm 2 nhóm: Windows và không-phải-Windows, nhưng thường là Unix.
*
Windows, vàkhông-phải-Windows
Unix-like OSes (họ hệ điều hành tương tự Unix) là tên thường gọi chung cho những hệ quản lý có xuất phát từ Unix (Unix là gì thì các bạn đọc phần dưới sẽ nắm rõ hơn). Trường hợp phân loại theo mức độ tương thích dựa vào tiêu chuẩn POSIX, bọn chúng được chia làm 2 nhánh chính:
- POSIX-certified, thường xuyên được "dân gian" hotline tắt luôn luôn là Unix (dù hơi là ko đúng). đội này bao gồm BSD Net1, NeXTSTEP, macOS, SunOS/Solaris, ... Chúng là các hệ quản lý điều hành có mã mối cung cấp kế quá trực tiếp tự Research UNIX làm việc AT&T (cái này chúng ta đọc phần lịch sử dân tộc ở bên dưới sẽ làm rõ hơn). Bọn chúng tuân theo một trong những tiêu chuẩn thiết kế hệ thống nhất định và để được "chứng nhận" là tương phù hợp hoàn toàn với hệ điều hành quản lý Unix. Ở cấp độ phổ thông, đội này hiện thời gần như sẽ tuyệt chủng gần hết, chỉ từ macOS là sống. - POSIX-compliant, là những hệ quản lý có mã mối cung cấp không kế thừa trực tiếp từ bỏ Unix nhưng mà được phát triển một giải pháp độc lập, nạm "nhái" lại khung sườn của Unix để tạo thành một khối hệ thống tương thích (compliant) cùng với Unix (bao gồm MINIX, GNU/Linux, Android, FreeBSD, ...). HĐH ở team POSIX-compliant không tương thích trọn vẹn với Unix mà chỉ cân xứng một phần (gần như toàn bộ) cùng với Unix nhưng mà thôi. Cả hai cái này mình đang bàn kĩ rộng ở cuối bài.
Chú thích: POSIX là tập hợp những tiêu chuẩn chỉnh cốt lõi trong bộ những tiêu chuẩn chỉnh phân các loại một hệ điều hành quản lý có là Unix-like tuyệt không. Thực tiễn thì POSIX không trọn vẹn nói lên được hệ điều hành và quản lý đó có là Unix-like xuất xắc không, dẫu vậy để đơn giản dễ dàng hóa vấn đề thì chúng ta nên tạm gật đầu như vậy.
Linux được phát triển từ Unix, nhưng Unix vốn là hệ điều hành quản lý chính chạy trên những máy chủ của những doanh nghiệp, trường đại học, viện nghiên cứu, ... Từ sát 10 năm trước khi Windows ra đời. Windows được cải cách và phát triển từ MS-DOS (sau này tách ra riêng thành Windows NT - mình sẽ sở hữu được bài khác nói tới Windows), vốn tìm hiểu đối tượng các doanh nghiệp nhỏ tuổi và tín đồ dùng cá thể (gia đình). Cần lưu ý là Linux không phải Unix, chỉ là 1 trong những HĐH tương trường đoản cú Unix. Cái này mình sẽ nói đến ở cuối bài xích sau.
Họ Unix hay là những hệ quản lý điều hành đa nhiệm, đa fan dùng, tức là cùng một lúc bao gồm thể có khá nhiều người dùng áp dụng chung một hệ thống máy tính trải qua nhiều trạm teletypewriter kết nối đến một máy tính xách tay trung tâm. Windows (ít nhất tới Windows 10 20H2) chỉ nên hệ quản lý điều hành đơn người dùng (có thể sinh sản nhiều người dùng nhưng tại một thời điểm chỉ có một người dùng có thể sử dụng được).
Hai team hệ điều hành và quản lý này đào bới các đối tượng hoàn toàn không giống nhau, nhưng môi trường xung quanh sử dụng của họ Unix trong lịch sử vẻ vang đã làm cho nó trở nên ổn định và dễ bảo trì hơn Windows. Mặc dù nhiên, các "con cháu" bọn họ Unix trong tương lai như GNU/Linux, macOS, iOS, Android, firmware của PS4, Nintendo Switch, ... Lại được thực hiện rộng rãi cho người dùng cá nhân.
Hiện nay, Linux chỉ chiếm khoảng khoảng 2% thị phần laptop cá nhân, nhưng lại đang thống trị thị phần máy công ty trên internet với thị trường gần gấp rất nhiều lần Windows Server. Ngoài ra, tự 2017, Linux đã với đang kẻ thống trị 100% thị trường TOP500 siêu máy tính trên toàn quả đât (trước đó là Unix). Bài xem thêm chi máu về thông tin này mình đã để ở đoạn tài liệu tham khảo.
*
Những hệ quản lý thuộc họ Unix, độc nhất vô nhị là Linux, có tính chất rất là linh hoạt. Chúng có thể hoạt động ở bất kể đâu, trên gần như bất kể thiết bị nào (miễn là có đủ sức khỏe xử lí). Từ những cái siêu thiết bị tính, đến các chiếc máy tính xách tay cá nhân, tới các thiết bị nỗ lực tay nhỏ dại gọn như smartphone di hễ hay máy tính bảng. Game android (Linux) và iOS (BSD) phần đa là hồ hết hệ điều hành và quản lý thuộc chúng ta Unix.
Những cục router wifi ví như đủ mạnh bạo đều số đông được thứ một phiên phiên bản thu nhỏ của Linux hoặc BSD vào vai trò như firmware của chúng. Nếu bạn có nhu cầu "em yêu thương khoa học, bạn cũng có thể cài một bạn dạng Linux thương hiệu là OpenWRT nên bao gồm chiếc router TP-Link trong phòng mình để không ngừng mở rộng thêm nhiều bản lĩnh hơn mang lại nó. Cần để ý là 1 mẫu router TP-Link giá rẻ (ví dụ như TL-WR841N) chỉ tất cả 8 MB "ổ cứng" với 64 MB RAM.
Vào năm 1969, phòng thể nghiệm Bell Labs của AT&T(một trong số những nhà cung ứng dịch vụ viễn thông lớn nhất Hoa Kỳ) đã cải cách và phát triển một hệ điều hành quản lý gọi là "Unix". Unix ban đầu được viết bằng Assembly (Hợp ngữ), vốn tương đối khổ trở nên ở thời đó. Cần để ý MS-DOS được xây đắp vào tận năm 1981 với 2 năm kế tiếp Windows mới ra đời. Đôi khi Unix được nói tới bởi ký tự "X" (như trong A/UX tốt Mac OS X).
*
*
Unix có phong cách thiết kế theo hướng module hóa "do one thing và do it well", điện thoại tư vấn là "Unix Philosophy" (Triết lý Unix). Nó khá là tương đối khó dịch cho không thiếu thốn nghĩa bắt buộc mình đã để bản tiếng Anh gốc tại chỗ này (nguồn từ bỏ Wikipedia):
1. Make each program vị one thing well. To do a new job, build afresh rather than complicate old programs by adding new "features".
2. Expect the output đầu ra of every program to become the input to another, as yet unknown, program. Don"t clutter đầu ra with extraneous information. Avoid stringently columnar or binary input đầu vào formats. Don"t insist on interactive input.
3. Design and build software, even operating systems, lớn be tried early, ideally within weeks. Don"t hesitate to lớn throw away the clumsy parts & rebuild them.
4. Use tools in preference lớn unskilled help to lớn lighten a programming task, even if you have lớn detour to lớn build the tools and expect to throw some of them out after you"ve finished using them.

Xem thêm: Nhẫn Vàng 9999 1 Chỉ Giá Bao Nhiêu Tiền? Giá Vàng Pnj, Sjc Mới Nhất Hôm Nay


Năm 1971, Unix đã làm được viết lại bằng ngữ điệu C. Thực ra C ban đầu sinh ra để viết các ứng dụng ứng dụng mang đến Unix.
Do cách thức Chống chọn lọc của cơ quan chỉ đạo của chính phủ Mỹ, AT&T bị buộc phải ra mắt mã nguồn của Unix cho bất kể người nào tất cả nhu cầu. Công dụng là Unix đã cách tân và phát triển nhanh chóng, được các tổ chức học tập thuật và doanh nghiệp áp dụng rộng rãi. Các nhánh to của Unix có thể kể đến như:
- Berkeley Software Distribution (BSD): được cải cách và phát triển bởi Đại học California, Berkeley. BSD là 1 trong trong những nhánh lớn số 1 của Unix còn sinh sống tới hiện nay. BSD là căn nguyên cốt lõi của những hệ điều hành và quản lý Apple văn minh như macOS, iOS, tvOS, …, firmware của các đời máy console như PS4, Nintendo Switch, …
- Ngoài ra, bọn họ còn có Xenix (Microsoft), SunOS/Solaris (Sun Microsystems, hiện nay là Oracle), AIX (IBM), ...
Các hệ điều hành và quản lý kể trên hầu hết là POSIX-certified (các các bạn có thể đọc thêm về tiêu chuẩn chỉnh POSIX ở đây: https://en.wikipedia.org/wiki/POSIX).
Cần nói thêm 1 tí, các phần mềm hệ thống trong Unix rất có thể được đơn giản hóa (một bí quyết rất đối chọi giản) thành 2 phần chính: kernel (hạt nhân) và bộ các công nuốm hệ thống (system utilities, bao gồm các lệnh ls, cat, awk, find, grep, cd, shell, ...). Qua các ứng dụng hệ thống (đang xét mang đến riêng nhóm này), bạn dùng rất có thể ra lệnh mang đến hạt nhân của hệ điều hành điều khiển phần cứng của máy tính để triển khai các tác vụ giám sát và đo lường cần thiết.
Năm 1984, lệnh chống độc quyền đối với AT&T đã kết thúc, phải họ đã biến đổi Unix trở thành một trong những phần mềm chọn lọc (mã mối cung cấp đóng) nhằm kinh doanh.
Một năm kia đó (1983), một dự án ứng dụng miễn phí tổn là GNU Project (viết tắt đệ quy của GNU is Not Unix) đang được thiết lập bởi Richard Stallman nhằm mục tiêu mục đích viết ra một hệ quản lý tương thích hoàn toàn với Unix (gọi là Unix-like, xuất xắc "tương từ Unix"), toàn cục được cấu thành bởi vì các ứng dụng miễn tổn phí (và mã nguồn mở).
Cần nhấn mạnh lại là GNU và những hệ điều hành Unix-like khác không phải là Unix mà chỉ được thiết kế theo phong cách dựa trên size sườn của Unix. Nghĩa là, phương châm của dự án GNU là viết lại hoàn toàn một hệ điều hành và quản lý có cấu trúc cùng hành vi "ăn theo" hệ quản lý và điều hành Unix (bao bao gồm bộ lao lý cốt lõi như ls, cat, awk, find, grep, cd, ...) mà lại không kế thừa từ mã mối cung cấp của Unix cội như những hệ quản lý BSD, AIX, .... Vày đó, GNU là một trong những hệ quản lý và điều hành POSIX-compliant.
Năm 1987, một giáo sư khoa học máy tính tên là Andrew S. Tanenbaum đang viết một hệ quản lý Unix-like về tối giản thương hiệu là MINIX nhắm đến đối tượng các sv muốn tìm hiểu về hệ điều hành. Mặc dù nhiên, nó bị số lượng giới hạn chỉ được thực hiện trong môi trường giáo dục.
Đầu trong những năm 90, nhiều phần các chương trình cơ bạn dạng của GNU Project như trình biên dịch, cỗ thư viện, trình soạn thảo văn bản, command line shell, ... Sẽ hoàn thiện. GNU chỉ với thiếu một kernel tương thích với Unix để có thể tạo thành một hệ quản lý điều hành hoàn chỉnh. Kernel mà người ta đang viết mang lại hệ quản lý điều hành này, call là GNU Hurd, đang rơi vào bế tắc.Cần buộc phải nói thêm, g++, trình biên dịch C++ được sử dụng thông dụng nhất hiện thời là một nguyên tố của GCC, viết tắt của GNU Compiler Collection (trước cơ là GNU C Compiler).
Năm 1991, một đấng mày râu sinh viên trẻ sẽ học tại Đại học Helsinki (Phần Lan) tên là Linus Torvaldscảm thấy siêu hứng thú với những thể các loại hệ điều hành, đặc biệt là MINIX. Nhưng anh này cảm thấy khá bít tất tay vì MINIX bị số lượng giới hạn chỉ được dùng trong môi trường giáo dục buộc phải đã đùa lớn, viết ra luôn luôn một kernel của riêng mình, và điện thoại tư vấn nó là Linux.
Thời gian đầu, Linux sử dụng các phần mềm hệ thống từ dự án MINIX. Mặc dù khi đã có được nền tảng vững chắc, Linus, với việc trợ giúp của các lập trình viên, đã ra quyết định tích hợp các chương trình trong dự án công trình GNU cùng với kernel Linux của chính mình để tạo cho một hệ quản lý điều hành hoàn chỉnh, được kiến thiết với bản thảo GNU GPL, đảm bảo an toàn cho người tiêu dùng cuối tự do thoải mái chạy, nghiên cứu, sửa đổi và share các phần mềm.
Hệ điều hành hoàn hảo được cấu thành bởi vì kernel Linux với bộ phần mềm GNU được điện thoại tư vấn là Hệ quản lý GNU/Linux, mà hiện giờ thường được call tắt là Linux. Thực tế, Linux không phải là hệ điều hành nhưng mà chỉ là cái lõi phía bên trong mà thôi. Tất cả các "lệnh Linux" như cd, ls, cat, find, ... Thực chất là những lệnh của bộ công thay GNU. Nói đúng chuẩn hơn, đó là các lệnh của của tiêu chuẩn chỉnh POSIX, được implement (triển khai) bởi dự án công trình GNU. Các lệnh này tiếp đến mới tiếp xúc với kernel (hạt nhân) của hệ điều hành, là Linux nhằm ra lệnh cho chỗ cứng tiến hành các tác vụ bắt buộc thiết.
Cái lõi Linux đó hoàn toàn có thể kết phù hợp với các bộ ứng dụng khác để tạo ra các hệ điều hành và quản lý khác nhau, ví dụ như Android được phối hợp từ kernel Linux và các thành phần khác vì Google (ban đầu là công ty Android) phát triển, không dùng các phần mềm từ bộ GNU. Bao gồm nghĩa là, Android cũng có thể có các lệnh cd, ls, cat, ... Nhưng những lệnh đó chưa phải là những lệnh của bộ công nuốm GNU, cơ mà là các lệnh của một bộ phương pháp tên là toybox vì chưng Google phát triển. Toybox chỉ gồm 1 số lệnh cơ bản của tiêu chuẩn Unix nên ví dụ không thể có tác dụng việc không hề thiếu như một máy tính xách tay Linux thực thụ được, dù bạn dạng thân Android hoàn toàn có thể được xem là một Linux distro (Linux Foundation và Google đều gật đầu về bí quyết gọi này).
Hình bên trên là giản trang bị bao gồm, nhưng giới hạn max đến những nhánh bao gồm của Unix. Trong số ấy Linux với GNU (và vài ba thằng khác) không hẳn là "cháu ruột" (một nhánh bao gồm thức) của Unix mà chỉ nên "con dìm nuôi" (có kiến tạo tương tự) nhưng mà thôi. Họ cũng thấy được 2 thằng tiện ích ios và game android mà fan chọi đá nhau vỡ vạc đầu thực tế cũng là họ mặt hàng xa của nhau.
Về tên gọi *nix/Unix-like: đấy là chủ đề được buôn dưa lê sôi nổi từ bỏ tận khi Unix bị chia thành nhiều nhánh cho đến tận ngày hôm nay. Vì chưng Unix là một trong nhãn hiệu tởm doanh, nên trong cả các khối hệ thống phát triển trực tiếp từ Unix như AIX, A/UX cũng quan trọng tự hotline chúng là Unix, nhưng mà là Unix-like (tương tự Unix) để tránh bạn dạng quyền. Không tính cách phân một số loại theo tiêu chuẩn chỉnh POSIX như đang nêu ở đầu bài, ta hoàn toàn có thể phân các loại lại thành 2 nhánh chính như sau (ngoại trừ nhánh số 1):
b) các hệ điều hành có mã nguồn kế thừa trực tiếp trường đoản cú Unix: BSD Net1, AIX HP-UX, Solaris, ... (thường được điện thoại tư vấn là genetic Unix).
c) những hệ điều hành và quản lý phát triển độc lập với Unix, nỗ lực "nhái" lại Unix: FreeBSD, macOS, MINIX, GNU Hurd, GNU/Linux, ...
Thường người ta vẫn xem nhóm (b) là gần như hệ quản lý điều hành "con cháu" trực tiếp của Unix, và trong số biểu đồ bạn ta sẽ thường gọi chung đàn nó là Unix luôn. Linux thì bạn ta sẽ tách ra thành một đội riêng vì chưng nó không hẳn con cháu gì cả. Tuy nhiên cũng đều có một số người gộp chung cả (b) và (c) lại và call chung bầy nó là Unix.
Cách phân loại này sẽ đúng đắn hơn bởi POSIX nói chung là một trong tập các tiêu chuẩn chỉnh giữa các hệ điều hành Unix/Unix-like với nhau và các hệ quản lý khác. Thực tế nếu bạn cài MSYS2, MinGW, Cygwin, ... Lên Windows thì cơ hội đó Windows cũng có thể được xem như là tuân thủ theo tiêu chuẩn chỉnh POSIX, cho dù nó chẳng liên quan gì cho Unix (ta không xét WSL, vì bạn dạng thân distro chạy trong WSL là 1 máy ảo Linux gần như là hoàn chỉnh, bao gồm kernel riêng, hoạt động chủ quyền với NT kernel của Windows).
Tuy nhiên, trong nhóm "nhái" lại có các chiếc "nhái" kiểu như hơn (như sản phẩm nhái loại 1, một số loại 2, ...). Độ "nhái" này được đo bởi tiêu chuẩn chỉnh POSIX như bản thân đã nhắc đến ở trên (lúc này đã số lượng giới hạn lại chỉ vào tập hợp những hệ điều hành quản lý Unix-like). Ví dụ, macOS "nhái" Unix kiểu như hơn là Linux.
Ghi chú: FreeBSD là sản phẩm được cải tiến và phát triển "chính thống" từ các nhà trở nên tân tiến của BSD Net1 (phiên phiên bản đầu tiên của BSD), nhưng lại để tránh phiên bản quyền (do vào BSD Net1 gồm chứa mã mối cung cấp của Unix, về sau bị trở thành một thành phầm thương mại) đề nghị họ quyết định thay thế tất cả mã nguồn chọn lọc của Unix bởi mã mối cung cấp của chính họ, vì thế nên BSD đã gửi từ Unix gốc sang tương tự Unix như ngày nay.
Other parties frequently treat "Unix" as a genericized trademark. Some địa chỉ a wildcard character khổng lồ the name to lớn make an abbreviation lượt thích "Un*x" or "*nix", since Unix-like systems often have Unix-like names such as AIX, A/UX, HP-UX, IRIX, Linux, Minix, Ultrix, Xenix, và XNU.