*

Bạn đang xem: 13 triều đại nhà nguyễn

Sở Du lịch Thừa Thiên Huế khu vực Hành chính công, Võ Nguyên Giáp, tp Huế

*
*
*
*


Xem thêm: Đoàn Văn Hậu Và Hoàng Anh Ốc Chạm Mặt Ở Đám Cưới Thành Chung

Khám phá Huế Điều cần làm Độc đáo Huế Thông tin cần thiết
*

Vương triều nhà Nguyễn trong lịch sử phong kiến Việt phái nam (1802 – 1945)

Triều nhà Nguyễn là triều đại ở đầu cuối trong lịch sử phong con kiến của Việt Nam, tuy vậy để thoát nước vào tay thực dân Pháp, cơ mà vương triều đơn vị Nguyễn đã và đang có góp phần nhiều đến sự cải cách và phát triển của dân tộc bản địa ta.


Năm Nhâm Tuất 1802, Nguyễn Phúc Ánh vượt mặt nhà Tây Sơn, lên ngôi Hoàng đế, tự để niên hiệu là Gia Long, lập ra một triều đại mới: Triều đại bên Nguyễn trong lịch sử hào hùng phong con kiến Việt Nam. Các vua bên Nguyễn, tự Gia Long đến Tự Đức, tiếp nối nhau kiến thiết và củng nỗ lực nền thống trị, bảo vệ chế độ phong loài kiến trong bối cảnh rủi ro khủng hoảng suy vong.

*

Triều đại bên Nguyễn (1802 – 1945)

Tuy nhiên, trong rộng nửa thời điểm đầu thế kỷ XIX, làng mạc hội vn dưới triều công ty Nguyễn, đa số không trở nên tân tiến lên được theo chiều hướng hiện đại của thời đại. Xích míc của thôn hội sâu sắc làm bùng lên mặt hàng loạt các cuộc khởi nghĩa bự của nông dân, của những dân tộc ít người, và sau cuối nước nước ta trở thành đối tượng của nhà nghĩa thực dân phương Tây.Về tình trạng chính trị: sau thời điểm lên ngôi, vua Gia Long đóng góp đô sinh sống Phú Xuân (Huế), giữ nguyên các đơn vị chức năng hành chính cũ của nhì miền, đặt quan chức duy trì trấn. Năm gần kề Tý 1804, được sự đồng ý của vua công ty Thanh, vua Gia Long đổi tên nước là Việt Nam, cho năm Mậu Tuất 1838, vua Minh Mệnh lại đổi quốc hiệu là Đại Nam.Chính quyền tw được tổ chức như các triều đại trước, mở đầu là vua, nắm những quyền hành. Để tập trung hơn nữa mọi quyền hành về tay mình, các vua công ty Nguyễn đặt lệ “Tứ bất” (không để Tể tướng, không đem Trạng nguyên, Đông cung không lập hoàng thái tử và thiết yếu cung không lập Hoàng hậu). Nhưng mang đến thời vua Bảo Đại – vị vua cuối cùng của nhà Nguyễn là trường hợp quánh biệt, vua Bảo Đại vẫn phong cho vợ làm phái nam Phương Hoàng hậu.Dưới vua là 6 cỗ và 5 đậy đô đốc, bên cạnh đó có Đô gần cạnh viện(Ngự sử đài cũ); Hàn lâm viện, Tôn nhân phủ; Quốc tử Giám, Nội vụ bao phủ v.v… góp vua còn có Văn thư phòng, sang thời Minh Mệnh đổi thành Nội các, chăm lo câu hỏi công văn giấy tờ và đi theo vua. Vua Mimh Mệnh còn đặt thêm Viện Cơ Mật, bao gồm bốn viên đại thần chăm bàn cùng với vua những việc “quốc gia đại sự”.Về biện pháp pháp: Năm Tân mùi 1811, vua Gia Long giao cho Tổng trấn Bắc thành là Nguyễn Văn Thành tổ chức biên biên soạn bộ chính sách mới. Đến năm Ất Hợi 1815, bộ cách thức nhà Nguyễn được biên soạn xong xuôi và ban hành với cái brand name là Hoàng triều vẻ ngoài lệ, hay nguyên lý Gia Long. Bộ luật sao chép hầu như nguyên vẹn bộ nguyên tắc nhà Thanh đương thời, gồm toàn bộ 398 điều, phân thành 7 chương cùng 30 điều tạp tụng.Luật Gia Long là một trong những bộ qui định hà khắc, phản ánh rõ rệt chuyên chế của thống trị thống trị, trên bước đường suy vong.Mọi tội phạm liên quan đến việc chống đối triều đình số đông bị trừng phạt tàn bạo.Tuy nhiên, hình thức Gia Long cũng có mặt tích cực là trừng trị nặng trĩu tội tham nhũng và những tệ nạn làng mạc hội.Về Quân đội: bao gồm ba thành phần chính là Thân binh (hộ vệ vua); Cấm binh (bảo vệ thành); Tinh binh với Biền binh (quân địa phương, hình như còn một số thuộc binh (lính lệ).Về phương diện đối ngoại: bên Nguyễn rất khâm phục nhà Thanh (Trung Quốc), sau khoản thời gian đánh bại được bên Tây Sơn, vua Gia Long sẽ cử tức thì sứ thần sang bên Thanh xin ước phong. Vua nhà Thanh đã chấp nhận cho vn được để quốc hiệu là Việt Nam, nhưng vị phản ứng của dân chúng trong nước, cần đến năm 1813 vua Gia Long lại đến đổi lại quốc hiệu là Đại Việt, và đến năm 1838, vua Minh Mệnh bất bình đã khẳng định lại quốc hiệu là Đại Nam.Sau lúc xin ước phong thì cứ 4 năm một lần, triều đình công ty Nguyễn mang đến sứ thần sang trọng nộp nhị lần cống phẩm. Các lần sứ thần nhà Thanh sang phong vương, các vua đơn vị Nguyễn yêu cầu tổ chức đón tiếp rất tốn yếu và đề xuất ra tận Thăng Long để nhận. Tình hình đó kéo dãn mãi mang lại năm Kỷ Dậu 1849. Mọi việc quan trọng trong quan hệ nam nữ đối ngoại, các vua đơn vị Nguyễn phần nhiều đều cho sứ thần quý phái xin ý kiến ở trong phòng Thanh.Đối với các nước láng giêng như Ai Lao với Campuchia, bên Nguyễn hay được sử dụng vũ lực để khống chế, còn quan hệ so với Xiêm (Thái Lan) cũng tương đối thất thường. Một vụ việc lớn trong quan hệ nam nữ đối ngoại ở trong nhà Nguyễn hiện giờ là quan hệ với phương Tây. Các vua nhà Nguyễn sẽ “đóng cửa” cơ chế bế quan tỏa cảng, cự tuyệt việc quan hệ với những nước phương Tây đã trở thành một quốc sách của tất cả triều công ty Nguyễn.Về mặt văn hóa truyền thống giáo dục:Từ giữa thay kỷXVIII, giáo dục đào tạo thi cử của vn ngày càng sa sút. Đến đầu thế kỷ XIX, sau thời điểm lên ngôi Hoàng đế, Gia Long định tổ chức triển khai lại việc giáo dục thi cử mà lại không làm được.Việc học tập phải mất mấy năm mới từ từ được khôi phục.Năm Đinh Mão 1807 mới tổ chức triển khai được khoa thi Hương trước tiên của triều công ty Nguyễn, nhưng cũng chỉ tổ chức triển khai được ở số đông trường thi sống Bắc Hà (số rất nhiều người đỗ đạt khôn xiết ít). Từ bỏ sau đó, số trườngthi mùi hương trong cả nước rút xuống còn 6 trường, kỳ hạn thi không thay định.Đã có thi mùi hương nhưng chưa tồn tại thi Hội và thi Đình trong veo thời kỳ vua Gia Long trị vì. Đến đời vua Minh Mệnh vào năm 1822, bên Nguyễn new có điều kiện mở khoa thi Hội đầu tiên, cùng khoa thi Hội năm Nhâm Ngọ đó, rước đỗ 8 tiến sỹ (Nguyễn Ý, Lê Quang, Phan Hữu Tính, Hà Tôn Quyền, Đinh Văn Phác, Vũ Đức Khuê, Phan Bá Đạt cùng Trần Lê Hiệu), đấy là 8 Tiến sỹ trước tiên của vương triều nhà Nguyễn.Đến năm Minh Mệnh trang bị 7 (năm 1826) thi Hội triều đình công ty Nguyễn cũng chỉ lấy gồm 10 tín đồ đỗ Tiến sỹ. Vày lấy đỗ bởi vậy là quá không nhiều so với các khoa thi ts đời nhà Lê trước đó, vì thế đến khoa thi năm Ất Sửu 1829, cỗ Lễ phép tắc mỗi khoa đem thêm những người dân có điểm số gần gần cạnh với hạng Đệ tam giáp, nhưng tách bóc riêng ra làm cho một bảng phụ, gọi là Phó bảng. Như vậy, Phó bảng cũng khá được chọn luôn trong kỳ thi đại khoa, mà lại về phương diện đãi ngộ thì ko được giống như những người đỗ chủ yếu bảng.Đáng chăm chú là ngay khoa thi đầu tiên, vua Minh Mệnh đang không cho ai đỗ Trạng nguyên, với từ đó về sau lấy kia lam định lệ, lệ này chính là một trong bốn quy định đặc thù của triều bên Nguyễn mà sử thường điện thoại tư vấn là lệ “Tứ bất”. Do đó học vị Phó bảng cũng đều có từ năm này, trong lịch sử khoa bảng ở trong phòng Nguyễn tính từ năm 1829 cho năm thi Hương cuối cùng năm 1919 tròn đúng 90 năm, vẫn tuyển chọn được 260 Phó bảng trên 557 vị đại khoa của 39 khoa thi Hội.Cả nhị đời vua Minh Mệnh cùng Thiệu Trị vẫn mở khoa thi Hội theo định lệ là cứ 3 năm thi một lần. Chỉ đến đời vua từ bỏ Đức new đặt Ân khoa, nghĩa là khoa thi vua quánh ân cho được mở thêm ngoài những năm quy định.Việc tổ chức các khoa thi bên dưới triều đơn vị Nguyễn, tốt nhất là thi Hội nhằm mục đích kén chọn chọn khả năng giúp nước, bổ sung cập nhật quan chức v.i.p cho thiết yếu quyền. Đó là câu hỏi trọng đại, thậm chí là vô cùng quan trọng, nên đã được triều công ty Nguyễn quan tâm.Tuy nhiên sang đầu thế kỷ XX, những năm dưới triều vua Thành Thái và Duy Tân, dư luận ngày càng phê phán lối học tập khoa cử lỗi thời. Đến năm Kỷ mùi 1919, khoa thi Hội bên dưới thời vua Khải Định đã trở thành khoa thi sau cùng trong lịch sử hào hùng phong kiến Việt Nam.Cuối cùng, vào ngày 30 tháng 8 năm Ất Dậu 1945, trước rộng 5 vạn nhân dân thành phố Huế triệu tập ở cửa Ngọ Môn, vị vua cuối cùng của phòng Nguyễn đồng thời cũng là vị vua cuối cùng trong lịch sử vẻ vang phong con kiến Việt Nam, vua Bảo Đại tuyên bố thoái vị, trao ấn tìm cho đại diện chính quyền giải pháp mạng với tuyên cha rằng: “Làm công dân một nước tự do còn hơn có tác dụng vua một nước nô lệ”. Vương triều bên Nguyễn đến đây vẫn sụp đổ trả toàn.Như vậy, vương triều bên Nguyễn ban đầu được thành lập từ năm 1802, mang lại năm 1945 tồn tại đúng 143 năm. Trên thực tiễn thì năm 1883, khi triều bên Nguyễn phải ký hiệp ước Hác –măng (Harmand) gật đầu đồng ý để mang lại thực dân Pháp đặt quyền thống trị trên toan cỗ lãnh thổ nước ta thì những vị vua đơn vị Nguyễn kế tiếp cũng chỉ là bù nhìn.Triều đơn vị Nguyễn là triều đại sau cuối trong lịch sử hào hùng phong con kiến của Việt Nam, tuy nhiên để thoát nước vào tay thực dân Pháp, tuy nhiên vương triều đơn vị Nguyễn cũng đã có góp phần nhiều mang đến sự cải cách và phát triển của dân tộc ta.-----------------------------Tài liệu tham khảo:1.Đại cương lịch sử dân tộc Việt phái nam tập 1, Trương Hữu Quýnh (chủ biên) NXB giáo dục 20002.Lịch sử việt nam từ xuất phát đến năm 1884, Gs Nguyễn Phan Quang, Ts Võ Xuân Đàn, NXB TP HCM, 20003.Khoa cử và giáo dục Việt Nam, Nguyễn Quyết Thắn, NXB Tổng thích hợp TP HCM, 2005